Het beeld

Bij vrijheid van meningsuiting hoort debat, en over discussievaardigheid beschikt de jongste generatie Nederlandse allochtonen vaak in ruime mate. Daarom was het een briljant idee van BNN om een debatclub op een vmbo-school in Amsterdam-West enige maanden te volgen, bij de voorbereidingen van een voorgenomen trip naar New York. Nog slimmer is de naam van het programma: Couscous & cola.

De negen debaters waren gisteren ook te gast bij Inge Diepman in B&W (VARA). De meningen over de moord op Theo van Gogh bleken sterk verdeeld, maar ook onder de oorspronkelijk uit Marokko, Somalië, Afghanistan en Turkije afkomstige jonge moslims leek een meerderheid geen enkele sympathie te koesteren voor de aanslag. Alleen Youssef was uitgesproken in zijn begrip voor Mohammed B. Het felst tegen waren de zwarte meisjes uit Suriname en Ghana. Een van hen beschuldigde ook in het eigen programma al islamieten van een te grote gerichtheid op hun eigen problemen: ,,Wij negers hebben het ook moeilijk gehad, maar wij gingen toch niet met explosieven in de broekband in de aanval? In Zuid-Afrika moeten oude vijanden het nu ook samen doen.''

Interessant is ook de keuze van het reisdoel. Wederom zijn het de Noord-Afrikaanse jongens met baseballpetjes die op voorhand de meeste wrok koesteren. In B&W verwoordt een Surinaams meisje het gevoelen van allen, dat ze in Amerika voor het eerst geen last meer hadden van hun kleur, en dat niemand meer als eerste vraag stelde uit welk land ze kwamen. In New York komt iedereen ergens anders vandaan.

De debatten op school worden bijgewoond en soms gestimuleerd door BNN-presentator Patrick Lodiers en filmregisseur Maartje Nevejan, die in B&W werd voorgesteld als `documentairemaker' en door BNN als `debatjuf'. Vermoedelijk was ze het allebei.

De eerste aflevering van Couscous & cola bevatte meteen al juweeltjes, zoals het besluit van een 16-jarige Turkse leerling om nooit meer een hoofddoek te dragen. Ze was daar niet zo veel eerder mee begonnen, en het doel om zo meer aandacht te krijgen was gemakkelijk bereikt. Nu wilde ze niet langer naast haar onbedekte moeder de indruk wekken een betere moslima te zijn.

Ook het bezoek van een door Lodiers meegenomen medewerkster van een advocatenkantoor om te adviseren over papieren voor de Amerikareis werkte sterk. Voor degenen met een Nederlands paspoort waren er geen problemen, maar toch wilde die groep onder geen beding worden aangesproken als `de Nederlanders'. De leerlingen zonder verblijfsvergunning werd de reis ernstig afgeraden. Het spannendste probleem was dat van de Turkse en haar moeder, in wier Turkse paspoort ze nog steeds stond ingeschreven. Amerika eist een eigen paspoort, en daarvoor is een handtekening van beide ouders vereist, maar haar vader is zoek. ,,Heeft u een paspoort?'', vraagt het meisje aan de deskundige, die door BNN zorgvuldig geselecteerd was op haar vlotte jeugdigheid. ,,Ja? Kunt u me dan niet adopteren?''