Geknipte vrijheid

In de Chinese haardracht zat lange tijd weinig variatie. Maar de tijd van de uniforme kapsels is voorbij. Kappers in China knippen niet alleen meer, ze verven, föhnen en touperen ook.

Haar kapsel is haar trots. De 48-jarige Ma Hongxia draagt en verkoopt kleding die ze zelf heeft ontworpen, maar ze vindt die kleding toch veel minder bijzonder dan haar wel heel krullige krullen. ,,Mijn kapsel is uniek, en het staat me ook heel goed. Iedereen vindt het mooi, want het past precies bij de vorm van mijn gezicht'', zegt de eigenaresse van een kleine boutique in het meer volkse deel van Shanghai.

Mevrouw Ma komt al tien jaar bij dezelfde kapster even verderop in de straat. ,,Dat is de enige die het echt goed kan. De anderen weten dit effect niet te creëren'', zegt ze trots. ,,Ik was mijn haar maar eens in de acht of tien dagen, als het echt begint te jeuken. Daarna moet het altijd helemaal opnieuw worden ingezet. Dat duurt bijna drie uur, maar die tijd heb ik er wel voor over'', zegt mevrouw Ma, die meer tijd kwijt lijkt aan het praten over alles en iedereen in de oude volksbuurt, dan aan de verkoop van haar exclusieve kledinglijn.

Zij is allang niet meer de enige in China die iets opvallends met haar haar doet. De tijden dat je de Chinezen uit de Volksrepubliek er overal ter wereld zo tussenuit kon pikken door hun ouderwetse kleding, hun onooglijke schoenen en hun kapsels, waarbij de vrouwen het haar recht geknipt en net over het oor droegen, zijn allang voorbij. Tegenwoordig knipt de kapper niet alleen, maar hij verft, föhnt, toupeert en krult vooral. De muren van de talrijke kapsalons in Shanghai hangen vol met foto's van westerse modellen die hun haar met een westers of Chinees product een ander kleurtje hebben gegeven, en de kapper houdt zijn klanten spontaan een grote staalkaart met mogelijke haarkleuren voor.

Zowel mannen als vrouwen deinzen er niet meer voor terug hun haar blond, rood, paars of blauw te laten verven, en vandaag de dag moet je regelmatig twee keer kijken om te zien of je met een `echte' blondine te maken hebt, of met een Chinese variatie. Vooral kappers zelf zijn levende reclameborden voor wat je allemaal met je haar kunt laten doen. Een mannelijke kapper met zwart kort haar is in de grote steden eerder uitzondering dan regel geworden.

Toch kunnen al die ververijen soms een heel ongewenste uitwerking hebben. Zo is er het verhaal van het meisje van het platteland, dat haar haar nog eens extra lichtrood had laten verven voordat ze na een jarenlang verblijf in de grote stad eindelijk weer eens terugging naar haar geboortedorp. Daar wilde ze Chinees Nieuwjaar gaan vieren. Toen haar moeder haar terugzag, vond ze haar rode haar wel wat wild en stads, maar ze begreep dat haar dochter ook wel eens iets leuks voor zichzelf wilde doen met haar zuurverdiende geld.

Haar oma reageerde veel heviger: toen haar kleindochter onverwacht op bezoek kwam, kreeg ze prompt een hartaanval. In de traditionele spookverhalen hebben namelijk alleen de geesten van de overledenen rood haar, en oma dacht dat niet haar kleindochter, maar een geestverschijning van haar kleindochter plotseling aan haar deur klopte. Ze was zo geschokt door de kennelijke dood van haar geliefde kleindochter, dat ze het zelf met de dood moest bekopen.

Trouwens, hebben alle Chinezen van huis uit wel zwart haar? Chinezen vinden zelf van niet. Zij zien veel kleurnuances tussen bruin en gitzwart, en als je erop gaat letten, dan is dat ook zo. Toch kunnen Chinezen hun kennissen niet aan elkaar omschrijven door simpelweg kleur haar en kleur ogen te noemen. Daarom gaat het vaak over de vorm van een gezicht, de tint van de huidskleur en of iemand een `enkel' of een `dubbel' ooglid heeft. Mensen met een enkel ooglid hebben geen oogplooi in het vel net boven hun ogen: het ooglid vormt één strak geheel. Dat is typisch Aziatisch, maar Chinezen vinden dat niet mooi, en je kunt je er dan ook aan laten opereren.

Mevrouw Ma heeft daar gelukkig geen last van. Ze heeft dubbele oogleden, een blanke huid en, als je haarzelf mag geloven, gewoon het allermooiste kapsel van heel Shanghai.