Referendum in Macedonië faalt

De regering in Macedonië kan verder met de uitvoering van het vredesakkoord van Ohrid. Gisteren mislukte het referendum over een wet die de herschikking van gemeentegrenzen voorschrijft. De opkomst was met 27 procent van het electoraat te klein en het referendum was daarom ongeldig.

De decentralisatiewet is onderdeel van het vredesakkoord van Ohrid waarmee in 2001 een einde kwam aan een korte oorlog tussen Macedoniërs en de Albanese minderheid. In het referendum kon men zich uitspreken voor of tegen uitvoering van de wet, die al door het parlement was goedgekeurd.

Het betekent een gevoelige nederlaag voor de initiatiefnemer van het referendum, de nationalistische oppositiepartij VMRO-DPMNE, die fel gekant is tegen de wet die na invoering een vergroting van de invoed van de Albanese minderheid als gevolg heeft. Onder Macedoniërs groeit de angst dat daardoor West-Macedonië, waar de meeste Albanezen leven, zich in de toekomst zal afsplitsen. Maar volgens de regering wordt die angst ten onrechte gevoed door de oppositie. Premier Hari Kostov, die demonstratief geen stem uitbracht, werd de afgelopen dagen in zijn boycot gesteund door de internationale gemeenschap die graag ziet dat het moeizaam tot stand gekomen vredesakkoord van Ohrid wordt uitgevoerd. Het akkoord moet herhaling van gewelddadige etnische conflicten zoals in 2001 voorkomen.

Voorafgaand aan het referendum deden vertegenwoordigers van de EU een oproep niet te gaan stemmen. Er werd zelfs openlijk gewaarschuwd met uitstel van de aansluiting van Macedonië bij de EU en de NAVO. Van nog grotere invloed op de dramatisch lage opkomst was volgens waarnemers de angst onder vooral ambtenaren om te worden gestraft met ontslag na deelname aan het antiregeringsgezinde referendum.

De Albanezen, die het referendum beschouwen als een aanval op hun positie, bleven gisteren massaal weg bij de stemlokalen. In het Albanese dorp Aracinovo even buiten de hoofdstad Skopje liep de president van de kiescommissie 's middags al doelloos over straat. ,,Ik zit daar maar, er is nog niemand geweest.'' De kogelgaten in veel huizen langs de hoofdstraat herinneren aan de hevige strijd van drie jaar geleden tussen Albanese rebellen en het Macedonische leger. Op de glazen deur van de çaitore (theehuis) was de landkaart van Albanië geplakt met daarin de Amerikaanse vlag. Voor veel Macedoniërs symboliseert die afbeelding de Albanese ambitie om in de regio (Kosovo, West-Macedonië, Albanië), met hulp van het Westen, een Groot-Albanië te stichten.

Het mislukken van het referendum werkt stabiliserend, meent Henk van der Wal van de waarnemende EU-missie in Macedonië. ,,Maar de kans dat ongeregeldheden uitbreken is aanwezig. We hebben nu gelokaliseerd waar de gewapende Albanese rebellen zich ophouden. De noodzaak voor ons als missie om te blijven is er voorlopig nog wel.''