Mezzo Susan Graham zingt nu hoger, rijker en rijper

De Amerikaanse mezzosopraan Susan Graham is in ons land nog altijd legendarisch vanwege haar fenomenale en aangrijpende rol van Charlotte in Massenets opera Werther bij de Nederlandse Opera in 1996. Sindsdien was ze hier vaker te horen in een concertante uitvoering van Der Rosenkavalier (1998) en in een recital, beide in Amsterdam. Gistermiddag was de internationaal zeer gevierde Graham de grote ster tijdens een enthousiast begroet concert in Utrecht. De radio-opname daarvan werd al vanmiddag uitgezonden, maar wordt 20 december herhaald.

Afgewisseld door drie opera-ouvertures van Mozart begon Graham met drie Mozart-aria's van het existentieel gekwelde type: van Cherubino uit Le nozze di Figaro, van Sesto uit La clemenza di Tito en van Donna Elvira uit Don Giovanni. De stem van Graham, altijd al lyrisch en van een voorname perfectie, lijkt groter te zijn geworden, met een ruimere hoogte en een rijkere expressie in de diepte. Cherubino's wervelend gehaaste Non so più klonk dan ook veel volwassener en diepgravender dan de meestal puberale travestie-uitvoeringen van deze pagerol.

Grote contrasten in stemmingen etaleerde Graham in de aria's van Sesto en Elvira. Sesto, die zijn vriend keizer Titus heeft verraden, maakte de balans op: angstig, ootmoedig en tenslotte zelfbewust de doodstraf tegemoet tredend. De woede van de bedrogen Elvira werd door Graham ook verbeeld in lichte frases met ongelovige verzuchtingen, waarin Elvira eigenlijk zo boos is dat ze alleen nog maar kan pruilen en pruttelen.

De drie ouvertures (Die Zauberflöte, Le nozze di Figaro en Don Giovanni) werden door dirigent Jiri Kout bij het Radio Symfonie Orkest weinig gedetailleerd en nogal fors aangezet – een stijl die het beste paste bij de dreigende dramatiek van Don Giovanni. In Webers ouverture Der Freischütz en de begeleiding van Mahlers Rückert-Lieder was Kout treffender en stijlvoller.

Graham had het pompeus eindigende Um Mitternacht in het midden geplaatst en kwam zo tot een fraaie opbouw van de Ruckert-Lieder, beginnend met een vluchtig, onnadrukkelijk en mijmerend gezongen Ich atmet' einen Linden Duft! en eindigend met een gelukzalig wegzwevend Ich bin der Welt abhanden gekommen.

Het `Lieben' in de superieur gefraseerde slotregels was de weerklank van het vele malen glanzend hoog gezongen `Liebe' in Liebst du um Schönheit. De gedroomde toegift maakte daarna deel uit van programma: Sein wir wieder gut, de monoloog van de componist in Strauss' Ariadne auf Naxos – een onstuimige en stralende lofzang op de heilige muziek.

Concert: Radio Symfonie Orkest o.l.v Jiri Kout m.m.v. Susan Graham, mezzosopraan. Gehoord: 7/11 MC Vredenburg, Utrecht. Radio 4: 20/12, 13u (TROS).