`Met camera voel ik me minder alleen'

In Friesland loopt een proef met het aanbieden van thuiszorg via een directe videoverbinding. ,,Ze kunnen bijvoorbeeld inzoomen op een infuus van een cliënt.''

Elke dag om drie uur zit mevrouw C. Kramer-De Zwart (82) uit het Friese Driesum voor de buis. Niet voor haar favoriete televisieprogramma, maar om even te kunnen praten met een medewerker van de zorgcentrale van Thuiszorg Het Friese Land in Leeuwarden. Ze stemt af op een vast kanaal, pakt de telefoon, tikt `hekje 1' en op haar beeldscherm verschijnt de centralist in beeld. Deze krijgt mevrouw Kramer thuis in beeld.

De `live' videoverbinding via de kabel is een proef van een half jaar van de Friese thuiszorgorganisatie en kabelbedrijf Kabel Noord, dat eigendom is van vijf Friese gemeenten. Gedurende die periode kunnen ongeveer 150 mensen in Dantumadeel, Dongeradeel, Kollumerland en op Ameland en Schiermonnikoog kennismaken met het project Virtuele Zorg. Cliënten kunnen 24 uur per dag contact leggen met een medewerker van Het Friese Land, met 50.000 cliënten en 2.000 medewerkers de grootste thuiszorgorganisatie in Friesland. De centrale is permanent bemand.

,,Onze medewerkers kunnen informeren en zien of alles goed gaat of een praatje maken'', licht manager Lineke Kleefstra van Het Friese Land toe. ,,Zo kan thuiszorg via de tv het gevoel van veiligheid bij de cliënt vergroten.'' Ook kan de cliënt desgewenst contact leggen met een familielid, die dan ook een cameraatje thuis heeft gerkegen. Mevrouw Kramer wilde wel meedoen met de proef. ,,Mijn zes kinderen gingen deze zomer met zijn allen op vakantie en daar zag ik erg tegenop'', vertelt ze. ,,Door elke dag even met iemand te praten voelde ik me minder alleen.''

In het werkgebied van Kabel Noord zijn 25.000 aansluitingen. Wijkverpleegkundigen en verzorgenden van thuiszorg Het Friese Land constateerden dat vooral op het platteland oudere alleenstaanden soms in een isolement leefden. Directeur Niek Geelhoed van Kabel Noord vertelt dat zijn bedrijf op zoek was naar enthousiaste marktpartijen om meer toepassingen te vinden voor kabelaansluitingen. ,,De veelal oudere doelgroep van de thuiszorg heeft geen pc of een webcam. Maar kabel hebben ze wel.''

Ook elders experimenteren thuiszorgorganisaties met beeldverbindingen. In de Achterhoek is thuiszorgorganisatie Sensire een proef begonnen met thuiszorg via ISDN, ook wel tele-zorg genoemd. In Groningen en Drenthe wordt overwogen volgend jaar een soortgelijk project op te zetten. Voordeel van het werken met kabel-tv is dat iedereen al is aangesloten en dat er geen vertraging optreedt.

De videoverbinding is niet alleen bedoeld om het sociale isolement van de cliënt te doorbreken. Friese Land-manager Lieke Kleefstra: ,,Je hebt als thuiszorg ook een controlerende functie. Gaat alles nog goed met die mevrouw of meneer? Ligt iemand nog in bed?'' Een ander voordeel is dat wijkverpleegkundigen cliënten die complexe zorg ontvangen in beeld krijgen. ,,Ze kunnen bijvoorbeeld inzoomen op een infuus van een cliënt en op afstand aanwijzingen geven. Soms kun je zo een bezoek uitsparen.''

De eerste reacties van de cliënten op de videoverbinding zijn positief, vertelt Kleefstra. ,,Het blijkt mensen een veilig gevoel te geven dat een thuiszorgmedewerker hen niet alleen hoort, maar ook ziet. Zo hebben we een cliënt met epilepsie, die overdag alleen thuis is. Ze belt ons drie keer per dag op vaste tijdstippen. Belt ze niet, dan zoeken wij contact met haar.'' Dankzij de videoverbinding kunnen mensen wellicht langer thuis blijven of eerder uit het ziekenhuis worden ontslagen, stellen Kleefstra en Geelhoed.

Ook bij alarmering kan de beeldtelefonie gebruikt worden. ,,Als iemand ons belt, kun je zien hoe de situatie is en wat er aan de hand is.'' De cliënt kan altijd zien of de camera aan is. De thuiszorg legt geen contact met de klant zonder dat die dit merkt. ,,Dat zou een inbreuk zijn op diens privacy'', meent Kleefstra.

De proef duurt een half jaar en kost twee ton. De provincie Friesland geeft 135.000 euro subsidie. Als de evaluatie gunstig uitvalt, kan de beeldtelefonie in het verdere werkgebied van Het Friese Land worden ingevoerd, verwacht Kleefstra. In de toekomst kunnen ook instellingen voor gehandicaptenzorg of woningbouwverenigingen het systeem in gebruik nemen als extra service aan cliënten of huurders, denkt Geelhoed. ,,Gebleken is dat veel mensen in een soort voorfase zitten, voordat ze thuiszorg krijgen. Ze lopen moeilijk, voelen zich eenzaam, komen de deur niet uit. Door deze beeldtelefonie zou je de aanvraag voor thuiszorg mogelijk kunnen uitstellen. Ze kunnen dan langer zelfstandig blijven wonen.''