Frankrijk slaat terug in Ivoorkust

Franse vliegtuigen hebben zaterdag de luchtmacht van Ivoorkust vernietigd, kort nadat de Ivoriaanse luchtmacht Franse vredestroepen had aangevallen en negen Fransen had gedood. In Abidjan kwam het na de Franse tegenaanval tot rellen.

De Frans-Ivoriaanse crisis brak zaterdag uit, twee dagen nadat het Ivoriaanse leger een offensief was begonnen tegen de rebellen die de noordelijke helft van het land beheersen. Het leger verbrak aldus eenzijdig het staakt-het-vuren waarmee anderhalf jaar geleden een voorlopig eind kwam aan de burgeroorlog die in september 2002 was uitgebroken na een poging president Laurent Gbagbo ten val te brengen. Het bestand werd met behulp een zesduizend man tellende internationale VN-vredesmacht gehandhaafd. Van die vredesmacht maken vierduizend Fransen deel uit.

De aanval van zaterdag werd uitgevoerd door een Ivoriaans Soechoj-25-gevechtsvliegtuig, dat een basis van de Fransen bestookte bij de stad Bouaké. Die stad is in handen van rebellen. Behalve de negen Fransen kwam ook een Amerikaan om. Aanvankelijk ontkenden Ivoriaanse woordvoerders de aanval, maar gisteren gaven ze die alsnog toe, met de toevoeging dat de luchtmacht niet de bedoeling had Franse soldaten aan te vallen.

De Fransen reageerden zaterdag direct. Op bevel van president Chirac vernietigden Franse gevechtsvliegtuigen alle Soechojs en alle vijf helikopters van de Ivoriaanse luchtmacht. De Veiligheidsraad van de VN kwam bijeen en gaf de Fransen het groene licht voor de operatie. Frankrijk werkt aan een resolutie waarin Ivoorkust met sancties wordt bedreigd als de vrede niet wordt hersteld.

Na de Franse tegenaanval kwam het in Abidjan en andere steden tot anti-Franse rellen, mede als gevolg van opzwepende verklaringen van aanhangers van president Laurent Gbagbo, verzameld in de militie van Jonge Patriotten. De militie was door het regerende Ivoriaanse Volksfront de straat op gestuurd om ,,ons land te herenigen''. Winkels, restaurants, villa`s, scholen en pompstations werden geplunderd en in brand gestoken. Groepjes jongeren liepen door de stad met computers, bureaustoelen, handelswaar en matrassen. ook elders werd geplunderd, met name in de hoofdstad Yamoussoukro.

De Fransen vlogen honderden soldaten als versterkingen naar Abidjan. Met Franse helikopters werden benarde landgenoten uit Abidjan geëvacueerd. In Abidjan wonen tienduizend Fransen. Wie achterbleef is aangeraden binnen te blijven. Ook andere buitenlanders moeten binnen blijven. Franse soldaten betrokken vandaag posities nabij de residentie van president Gbagbo en hielden de luchthaven en twee centraal gelegen bruggen bezet.

Pas gisteravond keerde een gespannen rust in Abidjan terug, behalve in de elitewijk Cocody. President Gbagbo riep op de televisie op tot kalmte: ,,Ik vraag alle demonstranten naar huis te gaan. U moet niet op provocaties reageren.''