Wereldrijk in wording

2004 is niet alleen voor Amerika, maar ook voor Europa een spannend jaar. Op kousenvoeten is Turkije de afgelopen jaren dichterbij de Europese Unie geslopen. Volgende maand beslissen de Europese regeringsleiders wanneer de onderhandelingen over de toetreding van het islamitische land mogen beginnen. Er zijn veel bedenkingen, maar in feite is de teerling geworpen. Wel kan het nog tot 2019 duren voor Turkije volwaardig lid wordt. In M van deze maand betoogt Bernard Bouwman, onze correspondent in Istanbul, dat hier voor ons een historische taak is weggelegd: Europa kan in Turkije het karwei van Atatürk afmaken. Zijn spectaculaire modernisering van het land is halverwege blijven steken.

Een half jaar geleden, op 1 mei, werd de Europese Unie in één klap uitgebreid met tien nieuwe landen. De afgelopen maanden bezocht ik ze alle tien, van Estland tot Malta. Allemaal worstelen ze met hun nieuwe status, met de nieuw verworven democratie, met de wet- en regelgeving uit Brussel. Maar allemaal ontlenen ze aan hun nieuwe status ook kracht en zelfverzekerdheid.

De Balten vinden steun tegen hun grote Russische buurman, die zijn invloed in de regio nog probeert te doen gelden. De Polen hebben voor het eerst het gevoel dat ze met hun veertig miljoenen recht hebben op een grote mond.

De Tsjechen lachen zoals altijd in hun vuistje.

De Slowaken krabbelen overeind na de overrompelende scheiding van hun slimmere broertjes. De Hongaren zoeken hun ziel en somberen voort. De Slovenen zijn de krijgsdans op de Balkan ontsprongen, maar zien zich gereduceerd tot dwergstaat. De Grieks-Cyprioten zitten nog steeds met de Turken in hun maag. En de Maltezers poetsen hun historische monumenten op om de stroom toeristen het hoofd te bieden.

Inmiddels staan Roemenië en Bulgarije klaar. Kroatië mag naar de wachtkamer. Niemand weet waar het eindigt. Europa is een monsterproject in democratisering geworden.