Wenende violen en kloek hoorntrio

Het honderdste sterfjaar van Dvorák (1841-1904) is bijna voorbij, maar de verassingen zijn niet uitgeput. Wie heeft er ooit gehoord van de vroege liederencyclus Cipressen (1865), rijk aan rauwe liefdesbetuigingen?

Het Nederlands Blazers Ensemble en Amsterdam Sinfonietta hebben deze week de krachten gebundeld in het prachtige, afwisselende programma `Serenade aan Dvorak'. De Nederlandse première van de Cipressen-cyclus vormt daarvan het hart, en beide ensembles hebben er alles aan gedaan om de liederen zo glansrijk mogelijk te presenteren.

Naar verluidt laten de originele begeleidingen van de toen nog jonge Dvorák veel te dromen over. Componist Geert van Keulen heeft de achttien liederen daarom stuk voor stuk georkestreerd, en knoopt in de sfeer van zijn instrumentaties steeds aan bij de poëtische strekking. Zo klinkt een onversneden liefdeslied als De geliefde brief breekbaar en kamermuzikaal, maar wordt het pastorale In de bergen begeleid door – onder meer – een kloek hoorntrio.

De in serenadesfeer verduisterde, slechts voor een kwart met publiek gevulde grote zaal van Vredenburg maakte meelezen met de vertalingen van de Tsjechische teksten goeddeels onmogelijk. Acteur Peter Blok lardeerde de reeks liederen daarom met voordrachten van enkele kernteksten, zodat de strekking – liefde bloeit, liefde sterft, natuur blijft – toch duidelijk werd. Maar eigenlijk was die ook zonder woorden klinkklaar. Met zijn slanke geluid gaf tenor Marcel Reijans roerend kwetsbaar gestalte aan de gedreven minnaar en met haar forse, dramatische sopraan vormde Charlotte Margiono zijn volmaakt complement – met als hoogtepunt het samenvloeien van wenende violen met Margiono's smachtende stem in Met bloedend hart.

Dvoráks Cipressen, die na één herhaling morgenavond in het Concertgebouw hopelijk niet opnieuw in vergetelheid raken, werden omgord door de twee wél zeer bekende Serenades; de aanstekelijke Serenade voor blazers (opus 44) en die voor strijkers (opus 2). In de Strijkersserenade beloofde het programmaboekje toegevoegde blazerspartijen ter ere van het Nederlands Blazers Ensemble, maar die verassing bleef tot het laatst bewaard. Pas in de als toegift hernomen Finale kwamen de blazers één voor één op, slepend met lessenaars en extra bladmuziek. Zo werd de muziek maat voor maat bonter en komischer van opzet; als het positieve spiegelbeeld van het steeds uitdunnend orkest in Haydns Abschieds-symfonie.

Concert: Amsterdam Sinfonietta/Nederlands Blazers Ensemble. Programma: `Serenade aan Dvorák'. Gehoord: 4/11 Vredenburg, Utrecht. Herh: 7/11 Concertgebouw, Amsterdam. Radio 4: 18/11, 13u. (AVRO)