`Moslims moeten niet wegkijken'

Na terreuraanslagen als die van de elfde maart in Madrid rouwden moslims met de slachtoffers. Maar rouw is niet genoeg, zegt een leider van Marokkaanse moslims in Spanje. Er moet een eind worden gemaakt aan de dictatuur van radicale imams in Europa.

Er heerst een nieuwe dictatuur, zegt Mustafa el M'rabet. ,,De dictatuur van de mensen die zeggen dat ze uit naam van God spreken.'' De voorzitter van de grootste organisatie van Marokkaanse immigrantenwerkers (Atime) in Spanje heeft genoeg van de radicale imams die ongestoord geweld kunnen prediken in moskeeën in Spanje en ook elders in Europa.

Als een van de weinige immigrantenorganisaties in Europa vroeg Atime de regering om hard op te treden tegen deze imams. De immigranten moeten zelf aan de bel trekken, vindt Mustafa el M'rabet. ,,De tijd is voorbij dat we met onze armen over elkaar kunnen blijven zitten.''

Het gesprek gaat over de nieuwe immigratieregels in Spanje, maar vooral over de gecompliceerde situatie die in Spanje is ontstaan na de terreuraanslagen van de elfde maart in Madrid die gepleegd werden door een radicale moslimterreurgroep.

Net als in Nederland na de moord op Theo van Gogh ontstonden in Spanje na de aanslagen in Madrid discussies in en rond de moslimgemeenschap. Vertegenwoordigers van de moskeeën rouwden mee met de families van de slachtoffers. Dat was niet voldoende, oordeelt Mustafa el M'rabet. ,,Er was geen zelfkritiek'', meent hij resoluut. ,,We kunnen niet meer de andere kant opkijken. We zullen onze eigen verantwoordelijkheid moeten nemen. Anders slaat dit terug op ons zelf.''

De kritiek van Atime, een niet-religieuze organisatie, betreft de gebedshuizen waar de leden naar toe gaan. Het grootste deel van de ongeveer 800.000 moslims in Spanje komt uit Marokko. Maar de Spaanse moskeeën worden grotendeels gefinancierd door de Saoediërs, en die importeren imams die de wahabitische islam aanhangen. ,,Ouderwetse figuren die niets afweten van het soort maatschappij dat we hier hebben'', aldus M'rabet.

,,De koran uit je hoofd kennen is al lang niet meer voldoende. We hebben mensen nodig die kennis hebben van het land waar ze werken. En die desnoods na het vrijdaggebed met een draagbare computer en grafieken uitleggen wat hier de problemen zijn. Het enige wat die imams weten is hoe ze het antieke koranschrift moeten kalligraferen.''

De traditionele malakitische rechtsschool, die door de Marokkaanse gemeenschap wordt beleden, is over het algemeen aanzienlijk liberaler, zo legt M'rabet uit. De imams van de Saoediërs prediken een uiterst orthodoxe vorm van de islam. En zo wordt vaak een bodem gelegd voor de radicalisering en het geweld van een losgeslagen minderheid. ,,Van die types die dreigen met hel en verdoemenis, terwijl de hemel alleen voor hen ingericht is'', zo beschrijft M'rabet deze predikers. Daar moeten de moslims zelf melding van maken, vindt hij.

Voorzitter M'rabet gaf het voorbeeld en stapte naar de minister van Justitie met het verzoek de toestroom van radicale imams te stoppen. ,,Je bent niet tegen de islam als je zegt dat in bepaalde moskeeën een gewelddadig discours wordt gehouden. Zij maken misbruik van een vrijheid die zij in hun eigen land niet hebben'', meent hij.

De terreuraanslagen, de situatie in Israël en de Palestijnse gebieden en in Irak, maar ook de opvatting van intellectuelen als de Italiaanse publiciste Oriana Fallaci dat er een conflict is met de islam, hebben moslimgemeenschappen in Europa vatbaar gemaakt voor radicale elementen, zegt Mustafa el M'rabet. ,,Het is niet moeilijk een vlammend betoog te houden. Veel moslims hebben permanent een gevoel vernedering en frustratie. Dat wordt vaak onderschat in het Westen. Velen zijn ongeletterd en slecht geïnformeerd. De radicale imams profiteren daarvan. Maar hun betoog is emotioneel en zonder enige praktische betekenis voor de politieke problemen waar we mee leven.''

Het probleem van de moskeeën is volgens M'rabet des te urgenter omdat de migratie uit Noord-Afrika ook de komende jaren niet zal stoppen. Het vergrijzende Europa kampt met de demografische noodzaak arbeidskrachten te importeren.

M'rabet toont zich dan ook voorstander van de vorige week door de Spaanse regering afgekondigde regularisering, die circa 800.000 illegale immigranten met werk in Spanje een verblijfstatus moeten geven. ,,De paradox van Europa is dat de welvaartsstaat alleen kan worden behouden met hulp van de immigranten'', meent M'rabet. ,,Maar dat betekent dat je consequent moet zijn met je eigen wetten en principes van gelijkberechtiging. Illegale immigranten leven in een situatie van min of meer geaccepteerde slavernij waarvan misbruik wordt gemaakt.''

Voor de plannen van de Europese Unie om in Noord-Afrika te experimenteren met `opvangkampen' voor immigranten die naar Europa willen, heeft Mustafa el M'rabet geen goed woord over. ,,Een enorme blunder'', meent hij. ,,Welke juridische status hebben die kampen? Wat zijn de criteria voor een afwijzing? Welke kansen hebben de immigranten die er terecht komen? Dit is in strijd met alle normen en waarden waar Europa voor zegt te staan. Een soort Guantánamo, maar dan in Noord-Afrika'', aldus M'rabet.

De moslims zullen blijvend deel uitmaken van Europa. ,,Tweede en derde generatie immigranten kun je geen immigranten meer noemen. Die kun je niet meer terugsturen'', zegt M'rabet. ,,Maar dat betekent ook dat wij als moslims kritisch moeten zijn ten aanzien van onszelf. Dat is geen teken van zwakte, maar van kracht en burgerzin.''