Het past!

In de aanloop naar sinterklaas speelt redacteur Hendrik Spiering nieuwe bordspelletjes. Vandaag `Tantrix' en andere puzzelspellen: onweerstaanbare systeemdwang.

Het spel Tantrix is een klein wondertje. Eerst zie je weinig meer dan een vreemde verzameling van zwarte zeshoeken, vol kronkelige lijnen in groen, geel, rood en blauw. Er zijn wat vreemde regels. En dan, hopla! Ineens is het een fascinerend puzzelspel dat je alleen kan spelen, maar ook heel goed met zijn tweeën. Officieel kan ook met drie of vier, maar dat hebben we nog niet gedaan. Dan moet je veel te lang op je beurt wachten, denken we.

Geen van de 56 stenen is hetzelfde, en al puzzelend en spelend krijgen we diepe bewondering voor de maker. Ongetwijfeld ligt er een systeem aan ten grondslag – of zou de Nieuw-Zeelandse uitvinder Mike McManaway alles proefondervindelijk hebben ontwikkeld? Jaar na jaar? Het klopt in ieder geval allemaal precies, en aan het eind van een spelletje ligt een fraai kunstwerk vol krioelende gekleurde lijnen op tafel. Gauw nog een keer!

In de versie voor meerdere spelers begin je met zes stenen die je voortdurend aanvult. De kunst is een zo lang mogelijke lijn van je eigen kleur te leggen, waarbij de aanvankelijk nogal mysterieuze `invulplekken' een belangrijke rol spelen. Ook moeten de lijnen van andere kleuren blijven doorlopen en zo zijn er nog een paar beperkingen. Die `invulplekken' zijn plekken waar drie stenen om een lege plek heen liggen (dat klinkt moeilijk maar in het spel wordt het vrij snel duidelijk). Als je een passende steen hebt, moet je altijd eerst op die plekken aanleggen. Die regel maakt het spel behoorlijk spannend, want voor je het weet bouw je op die manier aan de lijn van je tegenstander. Niks aan te doen, helaas. En vreemd genoeg zijn we in die situatie toch vaak blij: eindelijk een passende steen op die plek! Samen bouwen in rivaliteit: de systeemdwang van de lijntjes en tegeltjes is kennelijk onweerstaanbaar.

Het aardige van dit toch behoorlijk abstracte spel is dat je brein zich al spelend een heel nieuw universum eigen maakt, waar concepten als `het kleine bochtje groen', `een kruis van rood en geel' en `een grote bocht blauw' al snel drukke kruispunten van mentaal verkeer gaan vormen.

Wie van dit soort puzzelspelletjes houdt, boft. Want véél simpeler, maar niet minder leuk en al even origineel is het door bedenker Hans van Tol in eigen beheer uitgegeven Block it! Om en om draai je aan een van de vijfentwintig vierkantjes op het speelbord, net zolang totdat een vierkant in jouw kleur ontstaat. De strijd gaat snel, soms duurt het maar vijf minuten. Officieel is het spel vanaf zes jaar, maar wij kennen inmiddels een kleuter van bijna vijf die het spel al met enig fanatisme is gaan beoefenen en ook zorgvuldig al haar overwinningen bijhoudt.

En wie hier aardigheid in krijgt, moet ook zeker kijken naar het spel Genius van de Duitse spellenontwerper Reiner Knizia. Dat is een soort mengeling tussen domino, halma en go – maar dan héél anders. ,,Lekker leggen'', zo vatte een van ons het spel samen.

Aantal spelers: 1-4, duur: ca. 30 min (Block it!: ca 10 min.)

Eminent geschikt voor: bordspelliefhebbers met een zwak voor puzzels

Tantrix, ca. €33, uitgave Tantrix Holland (www.tantrix.nl); Block it!, ca. €22, uitgave The Gamemaster (www.thegamemaster.nl); Genius, ca. €30, uitgave 999Games (www.999games.nl)