Het bureau kan nog wel een jaartje mee

Producenten van kantoormeubilair hebben het moeilijk. Kantoren staan leeg en afnemers stellen investeringen uit. Bureaus zijn een gemakkelijke bezuinigingspost.

Arnold van Vlaardingerbroek bekijkt de showroom van kantoormeubelproducent Gispen in Culemborg. Daar staan hoge bureaus, lage bureaus, ronde bureaus, veelhoekige bureaus, achtpersoonsbureaus en elektrisch verstelbare bureaus. ,,Wij zoeken simpele bureaus, met een stoel die lekker zit'', zegt Van Vlaardingerbroek, inkoper van de facilitaire dienst van Sharp Electronics Benelux in Houten. Hij wil de circa tachtig werkplekken bij Sharp opnieuw inrichten. ,,Maar niet allemaal tegelijk, want dat is te duur. We doen het stapsgewijs, per zes tegelijk.''

Waar hij naar kijkt bij de aanschaf van kantoormeubilair? ,,Vooral naar de stevigheid. En het moet gemakkelijk verstelbaar zijn. Nu moeten we eerst met gereedschap de poten losmaken, de hoogte aanpassen en dan alles weer vastmaken. Dat is totaal niet praktisch.'' De prijs is ook belangrijk, zegt Van Vlaardingerbroek. ,,Ik wil aan een bureau plus stoel maximaal zo'n 600 à 700 euro besteden.''

Het kantoormeubilair bij Sharp is nu dertien jaar oud – iets meer dan gemiddeld, want doorgaans gaan bureaus, bureaustoelen en kasten op Nederlandse kantoren zo'n tien jaar mee. Maar het economisch tij zit tegen en de inrichting van kantoren is een gemakkelijke bezuinigingspost. Bureaus kunnen immers best nog een jaartje langer mee. Veel bedrijven en instellingen hebben hun investeringen in kantoormeubelen de afgelopen jaren dan ook uitgesteld. Als ze al nieuw meubilair aanschaffen, kiezen ze goedkopere modellen en bedingen ze hogere kortingen dan voorheen. En door de grote leegstand van kantoorgebouwen zijn er nauwelijks nieuwe kantoren in te richten.

De Europese kantoormeubelmarkt is de afgelopen drie jaar met eenderde gekrompen. In Duitsland en Nederland was de daling het sterkst, blijkt uit cijfers van de Europese branchevereniging van kantoormeubelproducenten (FEMB). In Nederland daalde de productie van kantoormeubelen vorig jaar ruim 16 procent. Sinds 2001 verdween een vijfde van de 2.400 arbeidsplaatsen in de Nederlandse kantoormeubelindustrie.

De malaise is terug te zien in de resultaten van de Nederlandse kantoormeubelproducenten. Marktleider Ahrend zag de omzet uit kantoormeubelen vorig jaar met 19 procent dalen tot 175 miljoen euro. Het bedrijf boekte wel winst, in tegenstelling tot Samas – marktleider in Europa, maar nummer twee in Nederland – dat 31 miljoen euro verlies leed op een 17 procent lagere omzet van 440 miljoen euro. Samas, dat verspreid over Europa productielocaties heeft, kondigde dit en vorig jaar verschillende fabriekssluitingen aan, om de productiecapaciteit aan te passen aan de gekrompen markt. Daarbij verdwenen 1.200 banen. Vorige week maakte Samas nog bekend een fabriek in Duitsland, waar 140 mensen werken, te gaan sluiten. Doordat Samas hiervoor een voorziening moet treffen, voldoet het bedrijf niet meer aan de solvabiliteitseisen die de banken stellen aan de huidige kredietfaciliteit. Samas moet hierover nu opnieuw onderhandelen met zijn kredietverstrekkers.

De nummer drie op de Nederlandse markt, Gispen, leed in het gebroken boekjaar 2002/2003 3,5 miljoen euro verlies op een omzet van 52 miljoen euro. De cijfers over 2003/2004 zijn nog niet gepubliceerd, maar de omzet is volgens directeur P. Veer ongeveer gelijk gebleven, mede dankzij een grote order van de Europese Commissie die Gispen begin dit jaar binnenhaalde. Gispen mag aan Brussel in vijf jaar 15.000 werkplekken leveren, bij elkaar goed voor 25 miljoen euro omzet. Veer ziet de golf van saneringen in de kantoormeubelbranche voorlopig niet tot stilstand komen. ,,Er is nog een flinke overcapaciteit in de markt.'' In Europa zijn nu zo'n 650 producenten van kantoormeubilair actief. ,,Daar blijven er op termijn hooguit zo'n 200 van over, schat ik.'' Ook Gispen zelf is volgens Veer te klein om zelfstandig te overleven. Eerder dit jaar kondigde Ahrend nog aan Gispen te willen overnemen, maar de onderhandelingen hierover liepen vorige maand stuk.

Volgens ingewijden zou de overname zijn afgeblazen na tegenvallers die tijdens het boekenonderzoek bij Gispen naar boven kwamen. Volgens Veer ging het echter om praktische bezwaren. ,,Wij waren bang dat de opgebouwde identiteit van Gispen verloren zou gaan.'' Gispen gaat nu op zoek naar andere partijen om mee samen te werken. ,,Voor overnames hebben de meeste spelers in onze branche op dit moment het geld niet, maar je ziet wel steeds meer allianties ontstaan. Dat is ook een goede manier om tegen lage kosten je afzetgebied flink uit te breiden.''

Dat er op termijn fusies en overnames zullen volgen in de branche, is volgens Veer onvermijdelijk. ,,De kantoormeubelmarkt is nu veel te versnipperd.'' Zo hebben de drie grootste Nederlandse spelers, Ahrend, Samas en Gispen, samen maar eenderde van de Nederlandse markt, de rest is in handen van kleinere spelers en importeurs. ,,En er blijven natuurlijk altijd bedrijven die hun kantoorinrichting gewoon bij de Ikea of een andere zelfbedieningswinkel halen. Dat is ook nog steeds zo'n 20 procent van de markt.''

Is een Ikea-bureau niet veel goedkoper dan een Gispen-bureau? ,,Goedkoper wel, maar het voldoet waarschijnlijk niet aan de Arbo-normen. En bij de meubelen die er wel aan voldoen, zal het prijsverschil direct een stuk kleiner zijn. Voor dezelfde prijs bieden wij veel meer keuzemogelijkheden en maatwerk.'' De inrichting van een standaard werkplek, rekent Veer voor, kost ongeveer 1.000 euro, of 12 à 14 euro per maand, want veel bedrijven kopen hun kantoormeubelen niet, maar leasen die. ,,Dan heb je een bureau met een stoel, een ladenblok en een opbergkast, en dan voldoe je aan alle wettelijke normen.'' Wie meer comfort, een stoel vol ergonomische snufjes, lederen stoelbekleding, een bureau in een andere vorm dan een rechthoek en een bureaublad met een chiquere uitstraling wil, betaalt tussen de 3.000 en 4.000 euro per werkplek. ,,Dan praat je echt over een luxe werkplek. Dan spuiten we het bureau in dezelfde kleur als het logo van de klant.''