Een schijnheilige koe

Mensen verdelen hun geld meestal over hun ouderdomspensioen, een eigen huis en spaarrekeningen of beleggingen. De voorwaardelijke pensioenaanspraken zijn voor de meesten moeilijk te begrijpen. Daarom geven de deelnemers zich er maar aan over, op hoop van zegen. Sparen begrijpt iedereen, maar daar kamp je met die lage rente. Van aandelen hebben beleggers, die daar jaren geleden geld in stopten, de buik vol.

Het eigen huis is tot nu toe (dat kan veranderen) een van de voordeligste beleggingen, naast een goed pensioen. Daarom kopen mensen haast blindelings een (tweede) huis en laten zij zich een onbegrijpelijke hypotheekconstructie aanmeten. Het koophuis is de heilige koe van onze tijd. Deze mythe houden makelaars, adviseurs, bemiddelaars en andere professionals zorgvuldig in stand, want zij melken de koe. Deze fixatie op kopen en lenen breekt veel huisbezitters een keer op, maar probeer dat maar eens uit te leggen aan mensen die bezeten zijn van een huis.

Een lezer woont, werkt en is belastingplichtig in Amerika en wil een tweede huis kopen in Nederland. Elke zomer wil hij dat huis ongeveer drie weken zelf bewonen. De rest van het jaar verhuurt hij het als vakantiehuis. Wanneer hij en zijn vrouw over tien tot vijftien jaar met pensioen gaan, willen zij vaker hier zijn en het huis meer bewonen. Hij vraagt: is er een Nederlandse of buitenlandse bank die geld wil lenen aan iemand met een buitenlands inkomen?

Een Nederlandse bank misschien wel, want de onderliggende zekerheid (het huis) van de lening staat hier. Maar de beslissing hangt natuurlijk af van de persoonlijke situatie van de lezer. Een bank buiten Nederland heeft hier geen belangstelling voor. Hoe verstandig is dit voornemen?

Je koopt voor zeg 250.000 euro een huis met 150.000 euro aan geleend geld. Dat kost tegen 5 procent rente 7.500 euro per jaar, die niet aftrekbaar is. Daarbij komt nog, ook voor deze buitenlandse belastingplichtige, de 1,2 procent heffing van 3.000 euro in box 3. Je bent per jaar dus 10.500 euro kwijt. Daarbij komen nog de gemeentelijke belastingen, onderhoud, stoffering, inrichting en andere kosten. Die kosten moeten liefst gedekt worden door de verhuur. Maar wat doe je met die huurders wanneer je drie weken in je eigen huis wilt wonen? Of wanneer je onverwachts op de stoep staat rond de feestdagen? Die huurders zien je aankomen. Zo makkelijk gaan verhuren en zelf gebruiken niet samen. Dit is een plan van niks.

Bekijk het eens minder bezeten. Je wilt drie weken lang luxueus overnachten: kies dan voor een vijfsterrenhotel in een mooie omgeving. Ieder hotel in Nederland en omstreken biedt een echtpaar graag onderdak voor drie weken. Laat dat voor een arrangement van twintig overnachtingen 150 euro per kamer per nacht plus ontbijt kosten, totaal 3.000 euro per jaar. Bevalt de omgeving niet, dan ga je volgend jaar naar een andere plaats. Vergelijk die 3.000 euro met de ruwweg 10.500 euro aan rente en belasting per jaar, dan koop je toch geen tweede huis in het buitenland voor een paar weken, en de zorgen die er aan vastzitten? En over tien of vijftien jaar dan? Wie dan leeft, dan zorgt.

Deze rekensom en het alternatief van een hotel gaan ook op voor de Nederlanders die een bouwval in Frankrijk of een nieuwbouwappartementje in Spanje willen kopen. Waar komt die bezetenheid vandaan? Volgens diverse onderzoekingen is de drijfveer vooral statusangst. Je vrienden doen het, de buren, een collega, en je wilt niet achterblijven. Ongeacht hoeveel het kost.

Een andere lezer belegt voor zijn oude dag in een gespreide portefeuille met aandelen en dat gaat goed. Zijn vrouw beweert dat hij beter in onroerend goed en met name vakantiehuizen kan investeren. Die houden hun waarde en je strijkt elke maand de huur op.

Was dat maar zo. In Nederland staat veel onroerend goed leeg en dat blijft voorlopig zo. De waarde van die panden daalt dus en de huuropbrengsten navenant. De overheid treedt strenger op tegen mensen die permanent in vakantiehuizen wonen. Daardoor komt er meer ruimte vrij voor de verhuur. Tel daarbij het dalend aantal asielzoekers op, en onroerend goed lijkt geen verstandige belegging. De koe is schijnheilig.