Amerikaanse investeringen in Duitsland groeien uitbundig

President Bush mag dan wel herkozen zijn als president, maar als hij niet gauw paal en perk stelt aan de overheidsuitgaven krijgt hij grote problemen met vooraanstaande Republikeinse senatoren, meent het Amerikaanse zakenblad BusinessWeek. Het blad voorziet dat deze spoedig gemene zaak zullen maken met de Democratische oppositie.

Bush heeft wel beloofd dat hij het tekort van 415 miljard dollar binnen vijf jaar zal reduceren tot zo'n 250 miljard dollar, maar dat is volgens het blad bijna onmogelijk. De belangrijkste reden daarvoor is volgens het blad dat Bush zijn overwinning niet zal gebruiken om tegenstellingen te overbruggen, maar zal interpreteren als een aanmoediging om door te gaan op de weg die hij heeft ingeslagen. Het blad meent bijvoorbeeld te weten dat hij de belastingverlagingen tussen 2001 en 2003 koste wat kost permanent wil maken. Het blad begroot die kosten op twee miljard dollar.

Verder heeft hij zich heilig voorgenomen, schrijft het blad, om de sociale voorzieningen te privatiseren, ook al kost dat de komende tien jaar twee biljoen (miljoen maal miljoen) dollar. Bovendien zal de oorlog in Irak alleen al het komende jaar 70 miljard dollar kosten. En alsof dat allemaal nog niet genoeg is heeft de herkozen president ook nog een radicale hervorming van het belastingsysteem op het programma staan. De kern daarvan is dat de inkomstenbelasting vervangen wordt door een heffing op verkoop.

Ook al is het dan bijna onmogelijk om de tekorten te reduceren, er zit niks anders op, meent gastauteur Ernest Zedillo in het tweewekelijkse Amerikaanse zakenblad Forbes. Zedillo, voormalig president van Mexico en nu verbonden aan het Yale Center for the Study of Globalisation, schrijft dat de vraag of de overheid de uitgaven moet aanpassen, al niet meer aan de orde is. Het gaat er nu alleen nog maar om of dat op een nette manier gebeurt of dat het een puinhoop wordt. Als het netjes gebeurt zal de economische groei verminderen. Het alternatief is ,,hoge rentetarieven, hoge inflatie, financiële paniek, fanatiek protectionisme, en een lange recessie''.

Om de begrotingsproblemen het hoofd te bieden heeft president Bush alle vrienden nodig die hij kan krijgen, meent het Britse weekblad The Economist in een commentaar op Bush's zege. Hij zal moeten bewijzen dat het hem menens is als hij zegt dat hij de natie wil herenigen, bij voorkeur door Democratische politici te benoemen in zijn kabinet. En of het – afgezien van de hoge schuldenlast – wel zo goed gaat met de economie als de Amerikanen zelf graag denken, is maar de vraag. Want, schrijft het blad in de rubriek `Economics focus', de Amerikaanse cijfers over de groei van de productiviteit zijn overdreven. Dat komt doordat met productiviteit doorgaans uitsluitend arbeidsproductiviteit wordt bedoeld, berekend in manuren.

Maar ,,economische efficiency'' kun je volgens het blad veel beter uitdrukken in termen van multi factoren productiviteit. Daarin telt naast de factor arbeid ook de factor kapitaal mee. Het probleem is alleen dat het meten dan veel moeilijker wordt. Dat neemt niet weg dat de OESO, Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling dit soort cijfers al wel heeft gepubliceerd.

Uit die cijfers blijkt dat de Amerikaanse productiviteit sinds het begin van de jaren negentig is gegroeid van 0,8 procent per jaar tot 1,2 procent per jaar. In Frankrijk is de productiviteit sneller gegroeid, en wel tot 1,4 procent per jaar. En zelfs het veel gesmade Duitsland bleef met 0,9 procent veel minder achter bij de VS dan algemeen werd gedacht. En ,,er is een goede kans dat Europa voor verrassingen gaat zorgen'', met name omdat de hervormingen in Duitsland hun vruchten beginnen af te werpen.

Een groeiend aantal Amerikaanse beleggingsmaatschappijen is diezelfde mening toegedaan. Het Duitse weekblad Wirtschaftswoche heeft in het omslagverhaal de gebruikelijke jammerklachten over de teloorgang van Duitsland verruild voor een jubelverhaal over de uitbundige groei van de Amerikaanse investeringen in het land. Kochten de Amerikanen in 2002 nog voor zes miljard dollar Duitse bedrijfsonderdelen, alleen al in de eerste negen maanden van dit jaar deden ze voor bijna 15 miljard dollar inkopen in Duitsland. Dit jaar waren ze betrokken bij de vijf grootste overnames in Duitsland. Een van de redenen voor de Amerikaanse betrokkenheid is dat de Amerikanen veel meer vertrouwen hebben in de recente hervormingen dan de Duitsers zelf, aldus het blad.

Dat neemt niet weg dat de Duitse roodgroene regering voor hetzelfde soort problemen staat als de Amerikaanse regering-Bush: een schuldenlast en een begrotingstekort die beide groeien. Dat komt, schrijft het Duitse weekblad Die Zeit, doordat de uitgaven blijven stijgen terwijl de inkomsten dalen. Alleen al de Duitse uitkeringen aan gepensioneerden zijn in tien jaar meer dan verdriedubbeld tot 78 miljard euro. Daar komt bij dat de staat steeds meer inkomsten derft, omdat een groeiend aantal personen en ondernemingen de Duitse belastingwetgeving weet te ontwijken. Bij elkaar heeft dat tot gevolg dat de begroting een gat vertoont van zestig miljard euro.