Woedende condoleances

Het doel van condoleanceregisters op internet is het gedenken van overledenen. Maar er wordt nu ook discussie gevoerd. En dat zorgt voor problemen.

De condoleanceregisters op internet voor Theo van Gogh brengen veel beroering teweeg. Twee van de drie werden inmiddels gesloten vanwege racistische uitlatingen en bedreigingen van bezoekers.

De site condoleancepagina.nl werd één uur na de moord geopend en is maar twee uur open geweest. Er kwamen ruim achtduizend condoleances binnen. Eentiende daarvan kon volgens de beheerder van de site, Bert Wiggers, niet door de beugel. ,,We kregen veel te veel racistische reacties binnen. Als uitgever zijn wij daarvoor verantwoordelijk.'' Hij sloot de site om uitlatingen als: `Alle Marokkanen verdienen een nekschot'. Van Marokkaanse kant kwamen er weer reacties op dit soort uitingen. ,,Racistische antwoorden in een discussie kunnen nog, maar dit is echt keihard. Dat wil ik niet'', aldus Wiggers.

Hij denkt dat de racistische reacties feller zijn dan na de moord op Pim Fortuyn. Toen was ongeveer 3 procent van de reacties racistisch, die konden de beheerders nog filteren. Bij dit register was het niet meer te doen.

Bij condoleanceregister.com hebben ze het anders opgelost. Toen woensdagavond de discussie tussen moslims en niet-moslims op de site uit de hand liep, besloten de beheerders geen nieuwe reacties meer toe te laten. ,,Ze gingen allemaal tegen elkaar in. Het condoleanceregister veranderde in een forum. Met man en macht hebben we geprobeerd alle reacties bij te houden en te filteren, maar het kon niet meer'', vertelt Hans Koenen van Digimedia.

De reacties zijn nu alleen nog maar te lezen en van de 17.000 die er tot dan toe binnen waren, verwijderde het beheer er ruim 5.000. Naar aanleiding van het sluiten van het register kwam er bij het bedrijf ook een aantal bedreigingen binnen. ,,Ach, in the heat of te game sturen mensen dit soort mailtjes'', reageert Koenen.

Alleen condoleance.nl is nog open. Van de ruim 53.000 condoleances op deze site heeft de beheerder, Peter van Schaik, er 7.000 verwijderd. Negentig procent van die reacties zijn verwensingen van woedende Nederlanders. ,,Maar andersom gebeurt het ook. Ik zie ook een aantal oproepen om Hirsi Ali of Geert Wilders de volgende te laten zijn'', aldus Van Schaik.

Van zulke bedreigingen maakt hij melding bij de politie. De andere twee sites doen dat alleen wanneer het OM daarom vraagt. Via het ip-adres van de afzender kan de politie achterhalen wie er achter een condoleance zit. Zo mailde, volgens Van Schaik, ene Mohammed vanaf zijn werk, de visafslag in IJmuiden. Hij schreef: `Ik ga er ook een neerschieten, misschien vandaag nog.'

Om zo min mogelijk racistische uitlatingen in het register te krijgen, heeft condoleance.nl een automatisch filter. ,,Mensen die woorden als `kankermoslim' gebruiken, komen niet meer op de site'', verklaart Van Schaik. Hij heeft nu ook woorden als `islam', `moslim', `Turken' en `Marokkanen' aan het filter toegevoegd. ,,Ik heb begrip voor de woede, maar het doel van de site is overledenen te gedenken, niet om een politiek debat te voeren.''

Door dit filter sneuvelt een enkele positieve reactie als ,,niet alle moslims zijn zo''. Maar volgens Van Schaik staan daar 99 negatieve reacties tegenover. Verbloemde bedreigingen komen nog wel op de site, zoals: `Theo, bedankt voor alles. Rust zacht. Het is tijd voor andere tijden. Theo afslachten: 10 van hun ophangen.' Van Schaik moet deze zelf opsporen en verwijderen. ,,Ik denk dat het goed is dat mensen op deze manier kunnen reageren. Er is veel woede. Mensen zien de site als een officieel platform en denken dat schelden hier zin heeft. Het zijn felle reacties maar niet echt gevaarlijk.''