Ook links wil lekker eten

Bij de opening van de manifestatie `Kunsthal kookt', vorige maand in Rotterdam, bracht staatssecretaris van Cultuur Medy van der Laan de relatie tussen eten en cultuur in eerste instantie terug tot de afbeelding van voedsel op schilderijen. Slow Food. Over het belang van de smaak toont hoe fundamenteel en complex de relatie tussen eten en cultuur werkelijk is. In het boek schetst journalist, gourmet en medeoprichter van de organisatie Slow Food, Carlo Petrini, het ontstaan en de bloei van zijn beweging, waarvoor in 1986 in het Italiaanse Bari de kiem is gelegd.

Slow Food is inmiddels uitgegroeid tot een wereldwijd netwerk met meer dan 80.000 leden. Rondom de tafel van Slow Food schaart zich een bont gezelschap van smulpapen, ex-communisten, antiglobalisten, kaasmakers, eco-gastronomen, regionalisten, koks, groenen en onthaasters. Hoe verschillend hun achtergrond en motivatie ook zijn, wat hen bindt is het recht op genieten. `Slow' heeft zich inmiddels in meer domeinen van het leven genesteld en staat voor een cultuur waarin onverschilligheid en winstbejag plaatsmaken voor aandacht en kwaliteit.

De oorsprong van de beweging ligt bij een groepje communisten. Ze willen ontsnappen aan de soberheid en `het groenvoer' die in eigen kring de norm zijn en komen tot het besef dat `ook links lekker wil eten'. Zowel de kameraden, voor wie gastronomie rechts is, als de klassieke smulpapen die zich aan de rechterzijde van het politieke spectrum bevinden, kijken vreemd op.

Toch slaat de strijd tegen de McDonaldisering van de eetcultuur aan. Tegenover uniformiteit, smaakvervlakking en globalisme stelt Slow Food diversiteit, smaakrijkdom en de regio. Nadenken over eten, kennis van producten en hun herkomst, leren proeven, aandacht voor de eetcultuur, erkenning van de sociale aspecten van het eten en waardering voor boeren, telers en producenten zijn onmisbare voorwaarden voor een gezonde en genotvolle relatie met voedsel.

Het betoog van Petrini houdt het midden tussen een pamflet, een essay en de biografie van Slow Food. Het boek zou erg Italië-centrisch zijn, ware het niet dat de Nederlandse uitgave is aangevuld met interviews van culinair journalist Mac van Dinther met Petrini en de voorzitters van de afdelingen van Slow Food in Nederland en België.

Er is ook informatie opgenomen over de Nederlandse en Belgische bijdragen aan de `Ark van de smaak'. De symbolische ark moet authentieke streekproducten behoeden voor verdwijning. Texelse schapenkaas, Oosterschelde-kreeft en boeren Leidse kaas, naegelholt en boeren Goudse oplegkaas behoren al tot de bevolking van de ark. De producten moeten worden beschermd tegen namaak en onder de aandacht worden gebracht bij het publiek. Ook dat is een van de kenmerken van Slow Food. De tijd van passief consumeren is voorbij, de liefhebbers van goed en lekker eten moeten zich inzetten voor het behoud van hun eetcultuur. Ze hebben niet alleen de tong maar ook het hart op de juiste plaats.

Carlo Petrini: Slow Food. Over het belang van smaak. Mets en Schilt, 204 blz. €16,–