IJzeren staven tegen de passie

COCHABAMBA. Ik zat opgesloten in het tuinhuis waar ik logeerde, ik had de deuren vergrendeld en de ramen gesloten, terwijl in het eigenlijke huis de vrouw van de leerlooier en de meid de vader van Baby Rat verbonden. Hij had geprobeerd zijn pols door te snijden. Het was vroeg in de morgen en hoewel ik niet meer voor mijn leven vreesde, kon ik de slaap niet vatten.

De moeder van Baby Rat was telefonisch niet te bereiken. Ze was vermoedelijk ondergedoken. De vader had gedreigd met moord en doodslag. Zoiets wordt passie genoemd.

Net toen ik eindelijk overvallen dreigde te worden door de slaap, klopte de leerlooier op mijn deur. ,,Ik ga hem naar Vinto brengen'', zei hij. ,,Hij zit min of meer in het verband, maar daarmee is alles gezegd.''

In Vinto, een voorstad van Cochabamba, woonde de familie Rat. Drie honden, een oma, twee ooms, een moeder, een vader en Baby Rat. Kant heeft gezegd dat het huwelijk neerkomt op levenslang gebruik van elkaars geslachtsdelen. In de praktijk valt dat mee.

Ik hoorde hoe de jeep gestart werd en toen probeerde ik voor de zoveelste keer de moeder van Baby Rat te bellen.

Anderhalf uur later werd ik opnieuw gewekt. De leerlooier stond voor mijn tuinhuis. Heel in de verte werd het al licht. ,,Laten we maar even koffie drinken'', zei hij. ,,Ik heb hem weggebracht, maar hij is weer weggelopen. De oma zei dat hij 's avonds helemaal dronken was thuisgekomen en een raam kapot heeft geslagen en dat de baby en de moeder toen zijn gevlucht.''

We dronken koffie in de woonkamer. ,,Hoe moet dit verder?'' vroeg de leerlooier. Daarop wist niemand het antwoord.

,,Dat voorlezen op scholen moeten we voor morgen maar afzeggen'', zei hij, en wij roerden door onze koffie.

,,Laten we nog wat proberen te slapen'', zei ik. ,,Dit lossen we vannacht niet op.''

Toen het al echt ochtend was, belde de moeder van Baby Rat. ,,Waar ben je?'' vroeg ik. ,,Weet je hoe vaak ik geprobeerd heb je te bellen? Weet je wat hier is gebeurd?''

,,Ja'', zei ze, ,,dat weet ik inmiddels. Ik ben naar de buren gevlucht.''

,,Naar de buren? En waarom heb je niet gebeld?''

,,Omdat hij mij de hele tijd probeerde te bellen. Ik dacht dat het beter was de telefoon uit te zetten, want in zo'n toestand moet je niet met mensen praten.'' Ik ging rechtop zitten. ,,Dit gaat zo niet. Iedereen wordt erin betrokken. Waar ben je mee bezig?''

,,Ik ben weggegaan toen het niet meer ging. En nu wacht ik op een gunstig moment om hier weg te komen.''

,,Dat je moet onderduiken kan toch niet de bedoeling van liefde zijn, daar heb ik in ieder geval nog nooit van gehoord. Of is dat Boliviaanse liefde, met onderduik en al? En dat is toch ook niet goed voor de baby, al dat bloed.''

Ik hing op en nam een douche.

Het ontbijt was als alle dagen royaal. Verse broodjes, twee eieren, wilde honing. De tuinman was bezig bladeren uit het zwembad te vissen.

Halverwege het ontbijt kwamen moeder en baby met een taxi aan. Gezien de omstandigheden zagen ze er allebei nog redelijk uit. Ik bedoel geen bloed. De baby had verscheidene krassen op zijn gezicht. Maar dat kwam omdat zijn nagels dringend geknipt moesten worden.

De leerlooier zei: ,,Ik zeg maar niets.''

Ze nam plaats aan de ontbijttafel, met de baby op haar schoot.

,,Ik ga niet betalen voor doodskisten'', zei ik. ,,En ook niet voor de overtocht. Als er iets gebeurt word je hier begraven.''

Ze stond op, want de baby werd onrustig. Toen ze weg was, zei de vrouw van de leerlooier: ,,Dat kind ruikt niet eens meer naar baby. Geen wonder dat het schreeuwt als een speenvarken. Dat krijgt al die spanning toch via de moedermelk binnen.''

,,Baby Rat ruikt naar een oude Volkswagen'', zei ik. ,,In New York rook hij nog anders. Dat komt door al die taxi's waarin hij heen en weer wordt gesleept.''

,,En ze smeert hem in met amandelolie'', ging de vrouw van de leerlooier verder. ,,Amandelolie, dat gebruik je om volwassenen mee in te smeren. Met babyolie moet je hem insmeren. En niet de hele tijd oppakken als het schreeuwt. Dat kind groeit op voor galg en rad.''

,,Waar het om gaat'', zei de leerlooier, terwijl hij een broodje belegde met zelfgemaakte hoofdkaas, ,,is dat de vader gedreigd heeft moeder en kind om te brengen.''

,,Waar is ze aan begonnen'', zei de vrouw van de leerlooier. ,,Toen ze met die straatjongen aankwam, dacht ik, meid, waar begin je aan. Maar ik zeg niets, want ze is een volwassen vrouw.''

,,Ze moet hier weg'', zei de leerlooier. ,,Ze moet terug naar Nederland, dit wordt niet meer beter.''

,,Wat zou het zijn?'' vroeg de vrouw van de leerlooier. ,,Medelijden? Ik kan er met mijn hoofd niet bij. Ze is verbolivianiseerd. Ze hebben ook maar één bed, geloof ik. Eénpersoons. Hij slaapt op de grond, en zij slaapt met de baby in het bed. Ze vechten natuurlijk iedere avond om het bed. Wie de ander het eerst een bloedneus heeft geslagen mag in het bed. Ja, lach maar, maar zo gaat het hier.''

,,Toen ik nog een fabriek had'', zei de leerlooier, ,,kwamen ze op maandag allemaal met blauwe ogen en scheve neuzen. Het vechten zit in hun cultuur. Soms werden ze ook door hun vrouwen geslagen.''

Toen kwamen moeder en baby terug.

,,Je moet geen amandelolie gebruiken'', zei ik. ,,Dat is voor volwassen mannen.''

Het enig waarlijk transcendentale is de erkenning van de afwezigheid ervan.

,,We moeten naar de scholen'', zei ze.

Daar was ik het mee eens. Wat er ook gebeurt, je verplichtingen nakomen. Dat is het wezenlijke verschil tussen normaal en abnormaal gedrag.

We namen een taxi naar Caipinota, even buiten Cochabamba. In de taxi hoorde ik dat ik de AKO-prijs had gewonnen. Ik was blij. De taxichauffeur kwam uit Libanon. Vijfien kilometer voor Caipinota begaf zijn taxi het. De weg was niet geasfalteerd. De motor was oververhit geraakt.

We kochten water bij een indianenfamilie in een stenen krot.

Ik vreesde dat we hier voorlopig niet meer weg zouden komen. Op zichzelf maakte mij dat niet zoveel uit, dat niet-wegkomen. Maar ik had hier geen bereik, en ik moest mijn moeder nog bellen. Als mijn moeder niet tijdig bereikt wordt, krijgt ze een hartinfarct en het laatste wat ik kon gebruiken was een moeder met een hartinfarct.

Na een kleine twee uur kreeg de Libanees zijn auto weer aan de gang. Het stonk in zijn auto naar een oude radiator die olie lekte, maar hij reed. Geen wonder dat Baby Rat merkwaardige geuren verspreidde. Niet de geuren van een baby, maar de geuren van de straat, het kippenhok en de garage.

In Caipinota wachtten dertig verlegen kinderen in schooluniform op ons. Het was de moeite waard geweest. Vanuit een zedelijk oogpunt.

Laat in de avond bereikten wij het huis van de leerlooier. De meid had een wild beest uit de jungle bereid.

,,Dit is het lekkerste wild'', zei de leerlooier, ,,daar kan geen ree en geen fazant tegen op.''

Maar na het dessert belde de vader van Baby Rat en hij dreigde ons allemaal te vermoorden.

De leerlooier haalde twee ijzeren staven uit de kelder. ,,Hier'', zei hij, ,,een voor jou, een voor mij. Maar hij klimt niet over het hek hoor. En als hij dat wel doet, meteen bij de ballen grijpen.''

,,Ik vind het ook zielig'', zei de moeder van Baby Rat, ,,dat je zo ziek bent.''

Het absurde veronderstelt het normale, het zinvolle, het logische. Die tegenstelling is bedrog. Het absurde staat niet tegenover de logica, maar maakt er onderdeel van uit, is de logica.

De nacht viel, Baby Rat sliep, naast het zwembad lagen twee ijzeren staven, bij wijze van verlossing.