`Dit kabinet is niet harteloos'

Niet alleen prominenten van het CDA vragen zich af of het kabinetsbeleid het sociale gezicht van hun partij ondersneeuwt. Gewone CDA'ers twijfelen ook.

,,Ik voel me de molensteen van deze maatschappij'', zegt de 64-jarige mevrouw Reijnders tot een zaal met zeventig CDA-leden van de afdeling Westland, bijeen in het dorp Heenweg. ,,Alle bejaarden zijn moedeloos. We gaan alleen maar terug en achteruit. Wat doet u daaraan?'' De vraag is voor Jan ten Hoopen, het Tweede-Kamerlid van het CDA dat vanavond aan de beurt is om CDA'ers-in-het-land het als `on-CDA's' ervaren kabinetsbeleid uit te leggen. ,,We moeten de ouderen natuurlijk niet problematiseren'', zegt Ten Hoopen. ,,Maar zo voelt het wel'', klinkt uit de zaal, ,,want daar hebben we alles aan te danken.''

Het CDA laat zich er altijd op laat voorstaan de zwaksten in de samenleving en met name de ouderen te beschermen. Nu de partij op dergelijk felle toon door z'n eigen leden wordt aangevallen, moet er kennelijk wat worden uitgelegd. Dat begreep CDA-voorzitter Marja van Bijsterveldt en ze organiseerde `CDA op tournee - Blik op de toekomst'. Kamerleden en bewindslieden van het CDA trekken tot het eind van het jaar door het land om uit te leggen waarom het kabinet de keuzes maakt die het maakt. ,,Aart Jan heeft de meeste van zulke afspraken'', zegt Ten Hoopen over minister De Geus van Sociale Zaken.

Het CDA is de dominante politieke factor in het Westland. De voornamelijk mannelijke leden die gisteren in het Open Huis in Heenweg bij elkaar kwamen, werken vrijwel allemaal in de glastuinbouw, als ondernemer of als werknemer. De zaal, met groene CDA-vlaggen aan de muren en in CDA-logo verpakte zuurtjes op tafel, is halfvol. De aanwezigen zijn voor een deel oudere CDA'ers die het spoor van het kabinetsbeleid bijster zijn, die daar de CDA-signatuur niet meer in herkennen en zich bedienen van zinnen als: ,,Wat krijgen me nou?'' En: ,,Het is graaien, graaien, graaien daar in Den Haag.''

De andere, grotere, groep bestaat uit iets minder oude partijgenoten die accepteren dat harde ingrepen nodig zijn, maar die vinden dat de christen-democratische bewindslieden in het kabinet ,,moeten werken aan een stukje communicatie''. Het kabinet verkoopt in de ogen van Theo Duijvestijn - ,,18 jaar gemeenteraadslid voor het CDA in Naaldwijk'' - zijn beleid heel slecht. ,,Men is een stuk regie kwijt over de beeldvorming. Daardoor nemen anderen het over en krijg je een stukje populisme zoals je ziet bij de PvdA en bij De Waal van de vakbond. Als we dat niet verbeteren, voorzie ik een verschuiving naar links bij de volgende verkiezingen.'' Vandaar dus dat wij hier vanavond zitten, reageert Ten Hoopen, wijzend naar zichzelf en het Kamerlid Jan Mastwijk.

Tussen de twee categorieën CDA'ers, de zich verlaten voelenden en de leden die nog ,,een stuk verbetering'' zien, zit Arie van Dijk, bestuurslid van CDA Westland. Hij voelt zich aangesproken door de open brief van 37 even bezorgde als prominente CDA'ers die gisteren naar buiten kwam. De 37 menen dat het kabinetsbeleid een van de grondbeginselen van de christen-democratie ondergraaft: dat de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen. Dat vindt Van Dijk ook. ,,Waarom het tarief van de eerste en de tweede belastingschijf omhoog en de derde niet? Waarom worden de hogere ziekte- en energiekosten niet gecompenseerd voor de laagste inkomens? Het sociale gezicht van het CDA moet meer naar voren komen, want tot nu toe is het alleen maar voor de rijken.''

,,Laten we wel even bij de feiten blijven'', zegt Ten Hoopen. ,,Precies'', haakt Mastwijk in, ,,inkomensplaatjes zijn meer dan alleen belastingtarieven, het gaat om koopkrachtplaatjes. En dan zie je dat de laagste inkomens er echt niet 5 of 6 procent erop achteruit gaan.'' Ten Hoopen: ,,Dit kabinet is niet autistisch, technocratisch of harteloos. Harde ingrepen zijn nodig.''

Zijn fractiegenoot Mastwijk breekt evenzeer een lans voor het kabinet: ,,Ik ben sinds anderhalf jaar opa, maar door die staatsschuld van vijfhonderdzoveel miljard betaalt dat kleine mannetje 700 euro per jaar aan rente.'' Het is 518 miljard, preciseert Ten Hoopen. ,,We moeten eerst verdienen en dan verdelen, dat is niet technocratisch.'' De 37 prominente open briefschrijvers vinden ook dat de CDA-fractie zich te veel vereenzelvigt met het kabinet.

,,Ach ja, die kritiek op het sociale gehalte van het CDA'', vergoelijkt Duijvestijn na afloop, als de Kamerleden klaar zijn met hun verdediging van het kabinetsbeleid. ,,Denk aan de kritiek op het beleid van Lubbers. Als het CDA in de regering zit, is er over het sociale gezicht van onze partij altijd een stuk discussie.''