De rechter zou ons uitgelachen hebben

Toen Theo van Gogh de joden beledigde, werd er aangifte gedaan bij de politie en kwam er een rechtszaak. Waarom hebben moslims nooit aangifte gedaan?

Columnist Remco Campert riep de vraag op toen hij schreef dat Theo van Gogh werd vermoord door ,,iemand die niet wist, of niet wou weten, dat je in Nederland naar de rechter kunt lopen als je je beledigd voelt''. Columnist Mohammed Benzakour zei het ook: ,,Als wij als moslimgemeenschap een aanklacht hadden ingediend bij de rechter, was de zaak nu minder gecompliceerd geweest en zaten we nu niet in neerwaartse spiraal van geweld en onvrijheid.''

Toen Theo van Gogh de joden beledigde, gebeurde het wel. Televisiepresentatrice Sonja Barend en Ronnie Naftaniël van het Centrum voor Informatie en Documentatie Israël (CIDI) deden aangifte tegen Van Gogh toen hij in het filmblaadje Moviola schreef over schrijver Leon de Winter die zijn joodse identiteit misbruikte om rijk te worden, over `copulerende gele sterren in de gaskamer' en over de `lucht van caramel' die ontstond door de verbranding van suikerzieke joden. De Hoge raad veroordeelde Van Gogh tot een boete van duizend gulden. Dat was in 1991. Toen hij hetzelfde stuk weer publiceerde, deed Richard Stein van de Stichting Bestrijding Antisemitisme aangifte. De politierechter veroordeelde Van Gogh, maar het gerechtshof sprak hem vrij.

Waarom is er nooit een moslim of een moslimorganisatie naar de politie gestapt om aangifte te doen toen Van Gogh sprak over `geitenneukers', Allah een varken noemde en in Submission koranteksten liet zien op naakte vrouwen?

We hebben het, zegt voorzitter Ayhan Tonca van het Contactorgaan Moslims en Overheid, wel overwogen. ,,Maar de juristen die we benaderden zeiden dat de kans dat hij veroordeeld werd heel klein was.''

Theo van Gogh, zegt hij, had ook geleerd van de eerdere rechtzaken. ,,In Metro beschimpte hij een bevolkingsgroep, de moslims, maar nooit een persoon. Dat maakte het lastig hem aan te klagen. Wij dachten: dan is het zonde van onze tijd. Waarom een rechtzaak beginnen die je toch niet wint, en daarmee een hoop publiciteit trekken. Onze lijn was: niet reageren. Hem zijn gang laten gaan. Als je een discussie met ons wil, moet je respect tonen. Doe je dat niet, dan praten wij niet met je.''

Achteraf, zegt Tonca, is dit voor ons een les geweest. ,,We hadden van het juridische middel gebruik moeten maken. Niet om het resultaat, de veroordeling. Maar om duidelijk te maken dat je het niet met hem eens bent, dat je gekwetst bent.''

,,Waarom het nooit gebeurd is, weet ik niet,'' zegt coördinator Yassin Hartog van het Stuurgroep Islam en Samenleving. ,,Als iemand zegt: ik draai een drol op jullie koran, dan roepen moslims in Nederland heel braaf: dat moet kunnen. Want dat hebben ze hier geleerd. We moeten vooral de boel bij elkaar houden. Gekwetsheid en verdriet moeten we inslikken. Niemand gelooft dat je daarmee bij de rechter terecht kan.'' Eén ding weet hij zeker: ,,Als we wel hadden gedaan, hadden we in elk geval een spreekbuis gehad. Hadden we kunnen zeggen: dit gaat te ver.'' Dan hadden moslims kunnen uitleggen dat de koran voor hen iets anders betekent dan de bijbel voor christenen. ,,Voor ons is de koran het geopenbaarde woord van God. Je moet wudoe, ritueel gereinigd zijn om het te mogen vast houden. Ik heb bij mijn bekering ook moeten leren dat je het niet in een plastic tasje flikkert als je naar koranles gaat.''

Ja, zegt voorzitter Mohammed Sini van dezelfde Stuurgroep Islam en Samenleving: ,,Ik heb hier geleerd te zeggen: dat moet kunnen. Dat hebben wij niet uit onze eigen samenlevingen meegenomen. Ik neem dat aan als feit. Ik ben voorstander van de vrijheid van meningsuiting. Het debat is scherp en soms doet dat pijn. Ik heb me nooit beledigd gevoeld, ik vind dat een columnist geen beperkingen opgelegd moet krijgen. De mensen die wel boos waren, wisten waarschijnlijk niet eens dat je in een democratie voor zoiets naar de rechter kunt gaan. Dat zijn ze niet gewend.''

Voorzitter Abdul Quyyoem van het Moslim Informatie Centrum zegt: ,,De verklaring waarom we niet naar de rechter zijn gegaan, ligt bij onszelf. Wij zijn geen nuchtere Nederlanders die hard gaan roepen als we ergens een probleem mee hebben. We wilden geen ophef maken. Dat is achteraf geen juist standpunt geweest.''

Hij was heel verbolgen, zegt hij, over de film Submission van Theo van Gogh en Hirsi Ali. Wat deed hij: hij zette de televisie uit. ,,Sinds 11 september 2001 zijn wij verdoemd. Wereldwijd durven moslims niet meer publiekelijk te klagen. Ze doen het alleen onderling. Wij berusten, saber noemen wij dat, wat zoiets betekent als geduld met kennis. Wachten op betere tijden. Je niet roeren in deze tijd. Dus niet tegen de politie klagen over je buurman, want de politie pakt jou en niet hem. Eigenlijk nemen we nu een christelijke houding aan. Als we geslagen worden, keren we de andere wang toe.''

De voorzitters van de moslimorganisaties zeggen: wij hebben geen organisatie als het Centrum Informatie en Documentatie Israël. ,,Je moet advocaten kennen, een netwerk hebben van mensen die onze zaak kunnen bepleiten bij een rechter. Die hebben we niet.''

En individuele moslims die aangifte doen? De gemiddelde moslim, zegt Ayhan Tonca van het Contactorgaan Moslims en Overheid, wist niet eens van het bestaan van Van Gogh, van zijn uitspraken of zijn films. ,,Alleen een klein groepje, hoger opgeleide moslims dat de krant leest kende hem.''

En als moslims de weg al kennen, zegt Yassin Hartog, waarom zouden ze die dan inslaan. Als Tweede Kamerlid Geert Wilders mag zeggen dat hij hoofddoekjes rauw lust, als wethouders in Amsterdam het hebben over kut-Marokkanen, als Tweede Kamerlid Ayaan Hirsi Ali de profeet een perverseling mag noemen. Hartog: ,,Moslims denken: als politici dat allemaal mogen, hoe kan je dan je recht halen bij de rechter? Die lacht je uit. Die zegt: moet kunnen.''