Bush gaat zeker niet stilzitten

In zijn eerste ambtstermijn heeft Bush in binnenlandse kwesties geen politiek kapitaal gestoken.

Maar nu zal hij zich zeker gaan inspannen, betoogt Charles Krauthammer.

Wat gaat Bush doen met zijn mandaat? Tweede ambtstermijnen kunnen heel verraderlijk zijn. Meestal gaan ze aan dadeloosheid ten onder. Omdat de president weet dat het zijn laatste termijn is, staat er weinig op zijn agenda. Er is alleen maar macht, en macht zonder doel corrumpeert.

Daarom doen zich in tweede ambtstermijnen zo gemakkelijk schandalen voor. Het is geen toeval dat de grootste schandalen van de afgelopen dertig jaar allemaal tweedetermijners zijn overkomen: Nixon, Reagan en Clinton.

Bush zal niet kiezen voor dadeloosheid. Buitenslands is dat trouwens helemaal geen optie. Hij heeft immers de oorlog tegen het terrorisme, en het karwei in Irak is nog niet af. Nee, verrassingen kunnen we verwachten in eigen land.

Politieke leiders potten hun politieke kapitaal vaak op. Bij leiders in hun laatste ambtstermijn is dat een teken van ijdelheid. Je bent een groot man als je je resterende politieke kapitaal liever besteedt aan iets belangrijks dan aan een goede pers. Harry Truman heeft het ambt veracht en onbemind verlaten.

De geschiedenis is erg aardig voor hem geweest. Hij had heel zijn politieke kapitaal verbruikt; Korea had zijn krediet zo aangetast dat hij niet genoeg over had om in 1952 een gooi te doen naar zijn herverkiezing.

Reagan en Clinton daarentegen waren populair aan het einde van hun bewind, wat volgens mij op ernstig tekortschieten wijst. Zij hebben beladen met politiek kapitaal het ambt verlaten. Wat een verspilling.

Bush zal zijn kapitaal niet verspillen. Hij heeft donderdag uitdrukkelijk gezegd: ,,Tijdens de campagne heb ik kapitaal verworven, politiek kapitaal, en dat ga ik uitgeven.'' In zijn eerste ambtstermijn, toen zijn politieke carrière nog op het spel stond, heeft hij tenslotte Irak aangepakt. Dat was iets waar niemand om vroeg, iets wat alleen maar vreselijke politieke risico's meebracht. Hij wist dat hij zijn presidentschap op het spel zette, maar deed het toch, omdat hij vond dat het nodig was voor de veiligheid van het land.

Omdat hij toen zijn politieke kapitaal niet heeft opgepot, zal hij dat nu evenmin doen. In de wetenschap dat hij zich niet nogmaals verkiesbaar kan stellen, zal hij verscheidene grote zaken aanpakken, met name de sociale voorzieningen hervormen, en misschien de belastingwetgeving drastisch vereenvoudigen. Hij heeft die onderwerpen speciaal vermeld in de toespraak waarmee hij woensdag de verkiezingsoverwinning opeiste, en op de persconferentie waarmee hij donderdag zijn mandaat claimde.

Dergelijke opgaven brengen zulke grote politieke gevaren mee dat politici er maar zelden over spreken, laat staan dat zij die ter hand nemen. In zijn eerste ambtstermijn heeft Bush in deze binnenlandse kwesties geen politiek kapitaal gestoken, omdat hij al zijn kruit verschoten had aan Afghanistan en Irak. Met een tweede ambtstermijn en een stevig mandaat is zijn bankrekening weer aangevuld. Hij is er de man niet naar om op zijn geld te blijven zitten en couponnetjes te knippen. Wat je ook van Bush mag vinden, je kunt hem niet verwijten dat hij klein denkt.

Zijn eerste ambtstermijn stond helemaal in het teken van grote projecten. En nu heeft hij een mandaat van het volk, meer greep op beide huizen van het Congres, en geen zorgen over een herverkiezing – en dat terwijl het land geconfronteerd wordt met in het oog springende, sinds lang ontweken generatieproblemen.

Grote leiders zijn bereid om – als prijs voor zware inspanningen – onbemind en impopulair hun ambt te verlaten. Bush lijkt vast van plan om zich in te spannen.

Charles Krauthammer is columnist van de Washington Post

©Washington Post Writers Group