Melancholie in fletse kleuren

Je kunt de verfhuid van Veron Urdarianu's schilderijen het best vergelijken met oude muren. Lagen verf zijn afgebladderd of gescheurd, en dat alles in fletse kleuren, ingetogen crèmekleur en gebroken wit, kleuren die je tegenkomt in schoolgebouwen of ziekenhuizen die al jaren buiten gebruik zijn. De bleke kleuren zorgen ervoor dat zijn werk een zekere melancholie uitstraalt.

Beeldend kunstenaar en architect Urdarianu (Boekarest 1951) is niet de eerste die een zwembad schildert. Meestal is zo'n zwembad helblauw en vrolijk, zoals bij David Hockney, maar de Roemeen weet zijn zwembad neer te zetten als een vervlogen herinnering in verbleekte pasteltinten. Veron Urdarianu maakt schilderijen van een huis, een draaimolen of een gehurkte man bij iets dat in de verte aan een boom doet denken. Van een afstandje zijn de beelden gelikt en gestileerd. Maar kijk je van dichtbij, dan zie je in de verflagen dat de lijnen uitgekrast zijn. Het oppervlak lijkt daardoor nog meer op een muur met sporen van afplaktape en resten verf die elkaar overlappen.

Urdarianu maakte tot 1999 alleen schilderijen en tekeningen, waarin ruimtelijkheid centraal stond. Op de expositie Huis voor de geest in het Gemeentemuseum Den Haag vormen de schilderijen een eenheid met Urdarianu's maquettes. Hij maakt een wereld met huizen die je als bewoner zelf kan aanpassen aan je behoeftes. Een video laat zien wat dat inhoudt: alle maquettes kunnen verbouwd, uitgeklapt of ingeklapt worden. Urdarianu gebruikt materiaal dat waarschijnlijk eerder een ander leven had, zoals het stuk plastic dat nu dient als opklapbare zijmuur.

Middenin de zaal staat een opvallend witte maquette. Het is het imaginair museum Imaculata (2003) dat van vorm kan veranderen al naar gelang de behoefte van de gebruiker. Het witte bouwsel heeft allerlei uitstekende daken en lijkt qua vorm op de architectonische ontwerpen uit de jaren twintig van kunstenaar Theo van Doesburg. Imaculata kan meegroeien als de geest behoefte heeft aan een andere ruimte. Ideaal voor een museumdirecteur, die in het veranderlijke gebouw elke denkbare expositie zou kunnen maken.

Voormalig directeur van het Stedelijk Museum in Amsterdam Rudi Fuchs noemt Urdarianu in zijn voorwoord van de catalogus een verhalend kunstenaar. Maar de kunstenaar geeft zijn verhalen niet gemakkelijk weg. Je moet het doen met een beeld van een gehurkte cowboy in het werk De terugkeer van de armoede, een schilderij waarop je niets uitgesprokens ziet, zoals een gezicht. Het beeld is vooral opgebouwd uit kleurvlakken. Datzelfde zie je in zijn geschilderde huizen: ze echoën de vormen en kleuren van zijn maquettes, maar zijn zo simpel weergegeven, dat ze in hun eentje niet lang de aandacht zouden vasthouden. Toch werkt de expositie als geheel goed. De architectonische maquettes vallen samen met de schilderijen, je raakt vertrouwd met de vormentaal van Urdarianu. In de beschutte ruimte van het museum komt de subtiele wereld van Urdarianu tot zijn recht. Zijn Huis voor de geest biedt de ruimte voor de geest van de beschouwer om rond te dwalen, zonder dat een teveel aan details de aandacht nadrukkelijk stuurt.

Tentoonstelling: Veron Urdarianu, Huis voor de Geest. T/m 20 februari in Gemeentemuseum Den Haag. Stadhouderslaan 41, Den Haag. Inl. 070 3381111, www.gemeentemuseum.nl.