`Beschaafde' samenleving steunt op zelfbeheersing 1

Tijdens de herdenkingsbijeenkomst voor Theo van Gogh op de Dam, dinsdagavond, verklaarde burgemeester Cohen dat de vrijheid van meningsuiting een grondrecht is in onze democratische rechtsstaat. Dat betekent volgens hem dat we in dit land ,,mogen zeggen wat we willen''.

Deze uitspraak illustreert de desoriëntatie waarvan op dit moment sprake is. Iemand, of een groep mensen vanwege hun godsdienst, ras of geaardheid op grove wijze beledigen (en geitenneukers is nog niet eens de minste belediging die Van Gogh uitte) is iets totaal anders dan het ventileren van een mening. Iemand zó beledigen dat hij zijn zelfbeheersing verliest, leidt er volgens sommigen toe dat hij zijn ware aard toont.

Een samenleving die het predikaat `beschaafd' verdient, steunt voor een belangrijk deel op zelfbeheersing. Daartoe behoort ook je mening verwoorden op een wijze die kans op mistverstanden zoveel mogelijk uitsluit, zonder daarbij te vervallen in grofheden en beledigingen.

Het lijkt verstandig om, als de gemoederen wat tot rust zijn gekomen, met elkaar te bespreken in hoeverre de wijze waarop Van Gogh zijn meningen placht te verwoorden wellicht in overwegende mate de aard van de reactie, die wij nu allen terecht zo betreuren en verafschuwen, heeft bepaald.