Zorgen over schoolverlaters

De Tweede Kamer debatteert vandaag en morgen over de onderwijsbegroting. Een gesprek tussen twee Kamerleden.

Jan de Vries: ,,Naïma is vaak ontwapenend in debatten, dat maakt het voor mij lastig. Jij kunt op een vriendelijke manier de meest verschrikkelijke dingen zeggen.''

Naïma Azough: ,,Oh!''

Jan de Vries: ,,Nou ja, de dingen op scherp zetten, laat ik het zo zeggen.''

Naïma Azough is Tweede-Kamerlid voor GroenLinks. Samen met Kees Vendrik doet ze de woordvoering over onderwijs. Ook doet ze integratie (,,Dat kost in de Kamer weinig tijd door het ontbreken van beleid, maar erbuiten des te meer'').

Jan de Vries is een van de vier Kamerleden van het CDA die zich met onderwijs bezighouden. Daarnaast doet hij een deel van de justitieportefeuille.

GroenLinks en CDA staan vaak tegenover elkaar als het gaat om onderwijs. Soms zijn ze het eens. Azough noemt het gezamenlijke verzet tegen differentiatie van het collegegeld en selectie aan de poort in het hoger onderwijs. ,,De PvdA heeft zich op dat punt overgeleverd aan het liberalisme.'' De Vries ziet een overeenkomst in de bijdragen van zijn collega en hemzelf. ,,Wij kijken niet primair naar de instelling. Wij stellen allebei leraar en leerling centraal.''

Op welk punt verschillen de partijstandpunten het meest?

Azough: ,,Segregatie. De toename van zwarte en witte scholen. Dat kabinetsvoorstel om geen scholen toe te staan met meer dan 80 procent achterstandsleerlingen voorkomt de stichting van nieuwe islamitische scholen. Waarom heeft het CDA daar geen afstand van genomen? Als het om christelijke scholen gaat schermen jullie altijd met artikel 23, de vrijheid van onderwijs, maar islamitische scholen mogen in de uitverkoop.''

De Vries: ,,We hebben wel gewaarschuwd voor discriminerende gevolgen van die 80-procentsregel. En artikel 23 speelt geen rol bij het ontstaan van segregatie, het bijzonder onderwijs neemt zijn verantwoordelijkheid.''

Azough: ,,Wel in de grote steden, maar niet in Deventer, Ede of Veenendaal. Daar doen ze wel degelijk een beroep op hun christelijke identiteit om allochtone leerlingen te weren.''

De Vries: ,,Ouders moeten kunnen kiezen voor een school die bij hen past. Het echte probleem is de witte vlucht: autochtone kinderen die naar scholen buiten de stad gaan. Daarom moeten de zwarte scholen in de binnensteden veel aantrekkelijker worden. Gemeenten kunnen sturen met hun huisvestingsbudget voor scholen.''

Azough: ,,Dat is onvoldoende. Er moet ook een acceptatieplicht voor scholen komen – dat is pas vrijheid van schoolkeuze – en een maximale ouderbijdrage. Met hoge bijdragen worden allochtone leerlingen geweerd.''

De Vries: ,,Acceptatieplicht lost niets op. Maar ook wij willen misbruik van de ouderbijdrage aanpakken.''

Minister Van der Hoeven had en heeft te maken met incidenten op haar ministerie. Volgens de oppositie is het CDA te weinig kritisch over de eigen minister. Is dat terecht?

De Vries: ,,Ten aanzien van de misstanden bij de beloning van topambtenaren blijven we zeer kritisch volgen of de woorden ook in daden worden omgezet.''

Azough: ,,Het overheersende beeld is dat van een minister die politiek heel handig opereert, maar onvoldoende aantoont dat ze fouten veroordeelt. Waarom kwam ze niet zelf met alle gegevens over haar rol als bestuurder bij de frauderende hogeschool?''

De Vries: ,,Ik vind juist dat ze zeer daadkrachtig en zakelijk is opgetreden in zaken die vaak uit een vorige kabinetsperiode waren blijven liggen. Wel hebben al die kwesties de minister dit jaar enorm hebben afgeleid van de vraagstukken waar ze voor staat.''

Is het huidige onderwijsbeleid kenmerkend voor het CDA?

De Vries: ,,Het huidige onderwijsbeleid is herkenbaar als CDA-beleid omdat...

Azough: ,,Omdat het zuunig is.''

De Vries: ,,...de professional op school centraal staat, en alles draait om het ontwikkelen van het talent van de leerling. Omdat de nadruk ligt op de eigen verantwoordelijkheden en keuzes van scholen.''

Azough: ,,Typisch CDA was ook dat jullie de laatste waren om afstand te nemen van de bezuinigingen op achterstandenbeleid.''

De Vries: ,,Anders dan VVD en D66 namen wij pas afstand toen we een alternatief hadden.''

Volgens een net verschenen onderzoek gaat het onderwijs er tot 2008 op achteruit. Hoe zit dat?

De Vries: ,,Negatieve effecten van loon- en prijsontwikkeling zijn onvermijdelijk. Maar de investeringen zullen effect hebben.''

Azough: ,,Jullie zeggen: we willen wel veel maar krijgen geen geld. Op die manier organiseer je je eigen teleurstelling.''

De Vries: ,,Mijn kritiek is dat OCW te veel wil doen via projectpotjes en subsidieregelingen. Innovatiegelden, beroepskolomgelden, hele afdelingen van scholen zijn bezig met aanvragen opstellen, er is een enorme projectbureaucratie. Dat moet anders.''

Azough: ,,Helemaal mee eens.''

Beide Kamerleden maken zich zorgen over de leerlingen die zonder diploma het beroepsonderwijs verlaten. Azough wil werkgevers dwingen meer stageplaatsen aan te bieden. De Vries wil landelijke invoering van de Rotterdamse regeling die jongeren tot 23 jaar leerwerkplichtig maakt.

Dit is het zesde tweegesprek tussen Kamerleden aan de vooravond van begrotingsbehandelingen. De vorige afleveringen verschenen 5, 12, 26 oktober, 1 en 2 november.