`Zonder smeergeld lag je eruit'

Vier bestuurders van de Zwolse woningcorporatie SWZ lokten bedrijven uit om met smeergeld en gratis diensten te werken. Schade 854.000 euro.

Bouwen is een kwestie van gunnen, zo wordt vaak gezegd, maar bouw- en installatiebedrijven in de regio Zwolle moesten tussen 1996 en 2002 heel wat doen om in het gevlij te komen van de Zwolse woningcorporatie SWZ. Onderhoudsopdrachten aan woningen werden verstrekt aan bedrijven die vier voormalige leidinggevenden paaiden met contant geld, verbouwingen aan privé-eigendommen, geschenken en plezierreizen naar het buitenland.

Tegen de 48-jarige oud-directeur R. van SWZ, de exponent van de `graaicultuur' bij het bedrijf, eiste de officier van justitie gisteren voor de Zwolse rechtbank een gevangenisstraf drie jaar wegens corruptie, valsheid in geschrifte en belastingontduiking. Hij zou zich voor zeker 400.000 euro hebben verrijkt. Tegen het voormalig hoofd projecten, een 54-jarige inwoner van Emmeloord, werd een werkstraf van 240 uur en een half jaar voorwaardelijke gevangenis geëist. De overige twee verdachte ex-leidinggevenden staan later deze week terecht, evenals een directeur van een installatiebedrijf die verdacht wordt van omkoping.

Het initiatief tot de frauduleuze handelingen ging volgens justitie uit van de voormalige SWZ-top. Bedrijven werkten eraan mee om de relatie met SWZ goed te houden of in de hoop op opdrachten. ,,Als je niet meedeed, lag je eruit'', aldus de verklaring van de directeur van een timmerbedrijf. R. zou een directeur van een betonbedrijf regelmatig om contante geldbedragen hebben gevraagd, met de motivatie: ,,Je hebt een hoop werk, nu moet je ook aan mij denken.'' De directeur van het betonbedrijf durfde niet te weigeren en drukte R., voor kerst en voor de zomervakantie, in totaal 45.000 euro in de handen. Onder druk gezette bedrijven namen volgens justitie ook de kosten op zich van de verbouwing van R.'s huis, bordeelbezoek in binnen- en buitenland en van geschenken, zonder dat daarvoor een tegenprestatie werd geleverd. De bedrijven konden de kosten terugverdienen door offertes voor projecten te verhogen of nepfacturen voor meerwerk in te dienen.

De innige relatie tussen de SWZ-top en de van omkoping verdachte bedrijven kwam aan het licht bij de bouw van een stacaravan voor ex-directeur R.. Dit luxueuze recreatiechalet werd gebouwd in een loods die voor dit doel door een installatiebedrijf uit Genemuiden was gehuurd. De bedrijven die meehielpen bij de bouw (geschatte kosten 68.000 euro) deden dit volgens de officier van justitie voor niets of brachten op initiatief van R. slechts een fractie van de kosten in rekening. R., in het bezit van een LTS-timmerdiploma, verklaarde voor de Zwolse rechtbank de caravan grotendeels zelf te hebben gebouwd. Maar justitie betitelt zijn verweer als ,,ongeloofwaardig'', mede omdat de verschillende ondernemers met hun verklaringen ook zichzelf hebben belast. R. doet de beschuldigingen af als ,,leugens'' en ,,roddels''.

Hij zegt het slachtoffer te zijn van de rancune van de directeur van het installatiebedrijf, omdat deze niet meer mee mocht doen met de verbouwing van het SWZ-hoofdkantoor in Zwolle.

De strafbare feiten werden bekend nadat R. wegens een bestuurscrisis was vertrokken bij SWZ. Een accountantsbureau constateerde niet alleen een zakelijk verschil van inzicht in de top van het bedrijf, maar ook financiële onregelmatigheden.

Het onderzoek van justitie richtte zich in eerste instantie op de leidinggevenden van SWZ. Later bleek dat ook diverse leveranciers erbij betrokken waren. In totaal heeft het onderzoek 39 verdachte personen en bedrijven opgeleverd. Met de meeste verdachte bedrijven heeft justitie een schikking getroffen. Enkele schikkingsverzoeken zijn nog in behandeling. De Zwolse woningcorporatie schat voor 854.000 euro schade te hebben geleden. Een tiental verdachte bedrijven waarmee de toenmalige directie zaken deed, zijn door SWZ op een zwarte lijst gezet.