Zij zijn de schuld

En wat deed de televisie gisteren om het vrije woord te beschermen?

Aanvankelijk veel. De NOS was paraat. Wie de hele dag keek kon goed zien hoe de toon werd gezet. Een ooggetuige sprak over `Theo', minister Verdonk deed dat daarna op de Dam ook en Van Gogh kreeg er in de loop van de avond steeds meer vrienden bij. De premier sprak over een onaanvaardbare aanslag op de vrije meningsuiting, veel politici onderstreepten dat en het gevaar dat ons land bedreigde werd steeds groter.

Laten we vaststellen dat gisteren in elk geval de monden nog niet gesnoerd werden.

Heleen van Royen over Nederland en de moslims, in het Journaal: ,,Wanneer worden mensen nou eens wakker? We zijn veel te tolerant. Opzouten!''

Paul Scheffer in Netwerk: ,,Er is niet zoiets als collectieve schuld, maar er is wel een extra verantwoordelijkheid. Er is veel te lang gezwegen door moslims, weggekeken.''

Bart Jan Spruyt: ,,Dit is niet het werk van een gestoorde enkeling. Het komt voort uit een bepaalde cultuur.''

Presentator Tijs van den Brink: ,,Dialoog? Moeten we niet gewoon veel harder zeggen wat er niet deugt in de islam?''

Afshin Ellian, tegen Mohammed Benzakour: ,,Zeg tegen uw mensen...''

Benzakour: ,,Mijn mensen?''

Ellian weer: ,,De dader heeft alles geleerd uit de koran. Het is jihad. Roep uw mensen tot de orde!''

Benzakour: ,,Die analyse heb ik u anders niet horen maken na de moord op Fortuyn door een autochtone dierenactivist.''

Tegengeluiden als die van Benzakour waren er weinig gisteravond. De nieuwe politieke correctheid is niet links maar rechts. De rapper Ali B. stelde in Barend & Van Dorp voor: ,,Als de dader een naam moet hebben, noem hem dan extremist en niet Marokkaan.'' Maar toen was het al ver na elven en was de EO met Netwerk al een godsdienstoorlog begonnen.

Behalve die van de moslims liep ook de reputatie van de overheid een deuk op.

Afshin Ellian, op hoge toon: ,,Meneer Balkenende, wilt u de vrijheid van meningsuiting beschermen of de rechtsorde aanpassen aan de intolerante wensen van de moslims?''

Bart Jan Spruyt: ,,Politici van Nederland! Haagse politici regelen hun eigen beveiliging wel, maar die van opinievormers niet.''

Paul Cliteur: ,,Zie hoe de Nederlandse overheid omgaat met haar Rushdie's!''

En, je kon er op wachten: ,,Het weldenkende deel van de natie moet wel nadenken voordat ze iemand in een kwaad daglicht stelt, zoals Fortuyn en nu Van Gogh.''

Zo werd het steeds begrijpelijker dat de Mobiele Eenheid te hulp was geroepen om het Binnenhof af te sluiten.

Moord op het woord is onaanvaardbaar, ook als het slachtoffer een schreeuwlelijk is die mensen heeft gekwetst met verschrikkelijke beledigingen. Maar opinievorming is gebaat bij helder denken en liefst ook nog wat feiten. Te midden van de vrije meningsuiting gisteren bleven nogal wat vragen onbeantwoord. In het Journaal toonden twee Marokkaanse Nederlanders begrip voor de moord. ,,Hij speelde met vuur en wie met vuur speelt moet je met vuur bestrijden.'' Hoe breed wordt deze opvatting gedeeld? De verdachte had banden met extremistische organisaties. Met de bestrijding daarvan zijn we al sinds 11 september bezig, hoe gaat het daarmee? En wat stond er nu precies op dat briefje?

De Amerikaanse presidentsverkiezingen zijn intussen toch gewoon doorgegaan,zoals een verslaggever zei. Wel werden de uitzendingen ingrijpend aangepast – behalve de uitzending van PSV tegen Rosenborg. Maar wat die verkiezingen betreft krijgen we vanavond een herkansing.