`Senseo nooit succes zonder fantastisch ontwerp'

Staatssecretaris Van der Laan (Cultuur) heeft 10 miljoen extra cultuurgeld verdeeld. ,,Ik wil de wisselwerking tussen cultuur en economie versterken. Dat is mijn droom.''

Staatssecretaris Medy van der Laan (Cultuur) diende vanochtend een voorstel in om tien miljoen euro extra aan cultuurgeld te verdelen (zie graphic). De tien miljoen kwam een week na de presentatie van de cultuurnota op Prinsjesdag beschikbaar, nadat de Tweede Kamer de voorgenomen bezuiniging op het cultuurbudget had gehalveerd.

Waarom deze verdeling van de tien miljoen?

,,Heel belangrijk was om de bezuiniging op producerende instellingen teniet te doen. Het aanvullend advies van de Raad voor Cultuur bevestigde wat er in het eerste advies stond, dus dat heb ik grotendeels gevolgd – met uitzondering van de ondersteunende instellingen. In die sector houd ik vast aan mijn voornemen schoon schip te maken.''

Bij de verdediging van de kaasschaaf van 3 procent bij orkesten en grote operagezelschappen zei u dat er `geen ruimte' in het budget was om die korting op te heffen. Die is er nu wel. Waarom handhaaft u die korting?

,,Het zou me in één keer 3 miljoen kosten. Bovendien had ik ook de korting van 2,5 procent op musea moeten opheffen. Er zou geen geld overblijven voor de knelpunten bij andere instellingen en cultuur en economie. Dat is een keuze. Ik heb wel de eenmalige korting van 0,8 procent op alle instellingen teruggedraaid, juist met het oog op de orkesten en operagezelschappen. En ik heb enkele knelpunten opgelost.''

Waarom is `cultuur en economie' belangrijker dan orkesten?

,,Dat is een beleidsimpuls. Mijn eigen begroting was volledig uitgeput. Na een eerste bezuiniging van 5 miljoen uit het algemene deel van mijn cultuurbudget heb ik daar nog eens 4,6 miljoen uit overgeheveld naar de cultuurnota. Ik zou de komende jaren geen enkel voornemen meer kunnen uitvoeren. Terwijl het toch belangrijk is dat er ruimte blijft voor nieuwe dingen.'' Vooral de creatieve industrie heeft haar aandacht. Ze richt zich daarbij op mode, design, vormgeving.

,,Het thema `cultuur en economie', dat ik vorig jaar heb geagendeerd, is een van de succesvolle onderdelen van mijn beleid. Het Innovatieplatform heeft het tot `sleutelgebied' verklaard. Het mecenaat krijgt veel aandacht, net als de creatieve industrie. Het ministerie van Economische Zaken is zeer positief omdat ze zien hoe belangrijk cultuur is voor het vestigingsklimaat, voor groei, voor de industrie. De Senseo [koffie-zetapparaat, RR] was nooit een succes geweest zonder een fantastische ontwerper.''

Wat voor moois kan de orkestbezoeker verwachten van de 2,5 miljoen euro `cultuur en economie'?

,,Het komt veel voor dat mensen uit de cultuursector naar de economische kant overstappen en, veel minder, vice versa. Wat ik wil met die 2,5 miljoen, is die wisselwerking versterken. Dat is mijn droom.''

Cinekid wilde een miljoen en kreeg 3 ton. Dat zou te weinig zijn om te overleven. Nu krijgen ze er 75.000 bij. Is dat genoeg?

,,Cinekid is een bijzonder geval. We kijken hoe we Cinekid buiten de cultuurnota kunnen helpen, uit andere budgetten. Het dilemma is bij dit soort instellingen hoe je de wegvallende subsidie van fondsen opvangt.''

Fondsen helpen nieuwe initiatieven op weg. Ze zijn er niet voor structurele subsidie, zeggen ze. Na vier jaar willen ze dat het rijk de financiering overneemt.

,,Ja, dat is heel lastig. De aanwas van succesvolle initiatieven kun je niet opvangen zonder ergens anders te snijden. In de discussie over een nieuwe cultuurnotasystematiek is dit dilemma een van de onderwerpen. Het gaat goed met de cultuur in Nederland. Er is eigenlijk te veel moois voor het beschikbare geld. Cinekid is daar een voorbeeld van.''

Een vergelijkbaar verhaal gaat op voor de strijkkwartetten. Wilden een ton, kregen 25 duizend. Dat wordt nu verdubbeld, maar de ambities blijven gefrustreerd. Is het niet verstandiger om te selecteren?

,,De kwalitatieve onderbouwing van het raadsoordeel gaf daar geen basis voor. Het was samen uit, samen thuis.''

Waarom niet alsnog aan de raad gevraagd scherp onderscheid te maken?

,,Zo werkt het niet. Als het mij niet uitkomt dat de kwaliteit van ensembles zo dicht bij elkaar ligt, ga ik niet de raad onder druk zetten om verschillen aan te brengen.''

Maar onderscheid maken is toch bij uitstek het werk van de raad?

,,In dit geval is de aanpak van de raad niet om aan kleine kwalitatieve verschillen majeure financiële consequenties te verbinden. De raad stelde een 'normbedrag' voor. Ik zie geen onderscheid met jazz-ensembles, dus breng ik dat op hetzelfde niveau, van 49.000 euro.''

Dat is toch niet de duidelijk keuze waar u voor pleit?

,,Het gaat om rechtvaardigheid. Keuzes maken is ook willekeur uitsluiten. Het is rechtvaardig om die ensembles evenveel geld te geven. Keuzes maken doe ik in andere gevallen.''

Is het rechtvaardig om iedereen te laten overleven, maar wel de ambities te frustreren, in plaats van de meeste van hen voluit plannen te laten uitvoeren?

,,Dat is de keuze van de raad en die respecteer ik. Ik heb binnen de mij gegeven ruimte in de procedure prioriteiten aangebracht. Dat zijn ook keuzes. Ik kan niet eigenhandig gaan shoppen. Ik wil geen politiek bedrijven met cultuurgeld.''

Zijn uw huidige beleidsvoornemens geen politiek?

,,Het beleid is consequent en consistent. Instellingen met een negatief advies krijgen geen geld, ook al ondersteunen ze beleid dat ik voorsta. Het advies van de raad staat centraal. Bij ondersteunende instellingen is het oordeel niet artistiek-inhoudelijk, maar functioneel. Daar voel ik de vrijheid om een politieke, bestuurlijke afweging te maken. En dan gaat het daar nog maar om een bezuiniging van tien procent. De ontwikkeling is overigens dat niemand meer ondersteunende instelling wil zijn.''