'n Tikkeltje te wild, confrère?

Wie als advocaat toezicht gaat houden op een onderneming door een commissariszetel te aanvaarden, neemt een weloverwogen risico. Dat weet de advocaat en plaatsvervangend rechter die commissaris werd bij spraaktechnologiebedrijf Lernout & Hauspie als geen ander. De Belgische justitie doet strafrechtelijk onderzoek naar hem als toezichthouder op de malverserende raad van bestuur.

Nederlandse advocaten zijn eveneens bekend met zulke risico's. Morgen staat een Amsterdamse advocate en voormalig senator van D66 voor de rechter als verdachte in een belastingfraudezaak rond het bankroete automatiseringsbedrijf Landis. Zij hield daar als commissaris toezicht op de raad van bestuur. Het openbaar ministerie verdenkt de gehele top van Landis, de advocate incluis, van valsheid in geschrifte bij het toekennen van opties. Door documenten te antedateren zouden de opties, waarmee zowel commissarissen als bestuurders beloond werden, tegen te lage tarieven aan de fiscus zijn doorgegeven. Dus zouden er ook te weinig loonbelasting en premies volksverzekeringen zijn afgedragen.

Gelden voor een advocaat die commissaris is, strengere regels dan voor andere commissarissen? Niet direct. Een commissaris moet in eerste instantie afgerekend worden op zijn functioneren. Ballast Nedam kreeg een boete voor overtreding van de mededingingsregels en de bouwonderneming meldde eerder dit jaar dat het mogelijk opnieuw de mededingingswet heeft overtreden. Dat betekent niet meteen dat de president-commissaris van Ballast, tevens vennoot van advocatenkantoor Stibbe, zijn werk slecht heeft gedaan.

Hetzelfde kan gezegd worden van de vennoot van advocatenkantoor Baker & McKenzie die als commissaris toezicht hield op het inmiddels bankroete LCI. Het bedrijfje pleegde fraude en presenteerde een misleidende jaarrekening.

Toch kent het tuchtrecht voor advocaten een beroepsregel die de graden van vrijheid voor ondernemende advocaten inperkt ten opzichte van ondernemende ondernemers. Advocaten die ,,privé'' dingen doen die ,,het aanzien van de advocatuur'' schaden kunnen daarvoor worden aangepakt. Maar in de praktijk moeten advocaten het wel heel erg bont maken willen zij in problemen komen.

Veel beduchter zullen advocaten moeten blijven voor het reputatierisico. Goede ondernemers zoeken net als capabele advocaten de grenzen van de wet op. Maar voor ondernemers zijn het slechts spelregels die hun jachtterrein afbakenen, voor de advocaat is de wet- en regelgeving core business.