Brief duidt op religieus motief moord

De 26-jarige verdachte van de moord op Theo van Gogh heeft gisteren op het lichaam van de regisseur een brief achtergelaten met teksten waarin wordt opgeroepen tot de islamitische heilige oorlog. Zelf droeg hij een afscheidsbrief bij zich.

Beide teksten worden beschouwd als aanwijzingen voor het vermoeden dat de man handelde vanuit een radicaal-islamitische achtergrond. Betrokkenen bij het onderzoek hebben dat vanochtend bevestigd. Het openbaar ministerie in Amsterdam wilde vanochtend geen mededelingen doen over de aard en de inhoud van beide brieven.

VVD-politica Ayaan Hirsi Ali is vanochtend bedreigd op het adres waar zij overnachtte. Tussen half vijf en vijf uur drukte een Marokkaanse jongen op deurbellen in haar omgeving. Hij wilde haar spreken. De jongen is door de politie aangehouden en enkele uren later vrijgelaten. Hirsi Ali ontving gistermiddag een dreigement per e-mail, ondertekend met `Khalid Ibn Walid'. De tekst luidt: ,,Hee Hirsi, Blij dat Van Gogh is opgeruimd. Jij bent de volgende.'' De politie onderzoekt de herkomst.

De verdachte van de moord is volgens minister Donner (Justitie, CDA) een bekende van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD). Hij figureert in onderzoek van de AIVD naar andere personen. Bronnen bij justitie stellen dat het gaat om een onderzoek naar Samir A., de voormalige havo-scholier die deze zomer voor de tweede maal werd opgepakt op verdenking van het voorbereiden van een terroristische aanslag. Gisteren schreven de ministers Donner en Remkes (Binnenlandse Zaken, VVD) in een brief aan de Tweede Kamer dat de verdachte waarschijnlijk handelde vanuit `radicaal-islamitische achtergrond'. Van Gogh zelf genoot volgens Donner geen persoonlijke beveiliging omdat daar ,,geen aanleiding voor was.'' Wel was hij de afgelopen maanden uit voorzorg een aantal malen kort beveiligd.

De AIVD had de man wel in de gaten in lopende onderzoeken naar andere extremistische activisten. ,,De daaruit beschikbare informatie gaf geen aanleiding te veronderstellen dat hij voorbereidingen trof voor gewelddadige acties.'' Justitie in Amsterdam was overigens niet op de hoogte van die AIVD-informatie.

Volgens bronnen rond het onderzoek beschikt de Algemene Inlichtingen en Veiligheidsdienst (AIVD) over informatie dat er een radicaal islamitische netwerk is rond de verdachte.

Burgemeester Cohen en wethouder Ahmed Aboutaleb (Sociale Zaken) worden sinds gisteren beveiligd door de Dienst Koninklijke en Diplomatieke Beveiliging (DKDB). Bij het woonhuis van Cohen staan twee politieobservatieposten, bij het huis van Aboutaleb één post.

Fractiewoordvoerders in de Tweede Kamer hebben kritiek op de inhoud van de brief van beide ministers. Dat betreft met name de vraag hoe de AIVD tot de conclusie had kunnen komen dat er geen concrete dreiging van de verdachte zou uitgaan en de vraag waarom de lokale autoriteiten in Amsterdam niet van die bevindingen op de hoogte waren. Volgens woordvoerder Dittrich van D66 is er ,,blijkbaar onvoldoende gecommuniceerd tussen de AIVD en Amsterdam''. Hij wil verder weten om welke redenen Van Gogh geen bescherming kreeg. Ook GroenLinks-fractievoorzitter Halsema wil opheldering over het overleg tussen de AIVD en lokale diensten.

VVD-woordvoerder Griffith noemt de brief ,,gelaten en berustend. De uitstraling is niet goed, die moet er een zijn van voldoende alertheid en waakzaamheid''. Als de verdachte eerder niet behoorde tot de groep van circa 150 moslim-extremisten die de AIVD permanent in de gaten houdt, wil Griffith weten of de AIVD dat wel kritisch genoeg onderzocht heeft. Ze roept beide ministers op om zo snel mogelijk ,,maximale openheid te geven. Als de man inderdaad met vanuit Jihad-motieven handelde, moet dat zo snel mogelijk bekend worden gemaakt.'' VVD-fractievoorzitter Van Aartsen riep beide bewindslieden vanochtend op om ,,extreem waakzaam te zijn op een aantal lieden, die vanuit terroristisch perspectief handelen. Ik heb al eerder gezegd; wees niet naïef. Dit is allemaal te vlak, het mist een gevoel van urgentie.''

CDA-woordvoerder Van Haersma Buma wil weten hoe het komt dat de AIVD zo'n 150 potentiële islamitische activisten in het visier heeft, terwijl daarom heen nog personen circuleren die ook tot dergelijke daden in staat zijn. ,,Alles moet tot op de bodem worden uitgezocht, maar het onderzoek loopt nog en moet zorgvuldig plaatsvinden.''De verdachte van de moord op Van Gogh is gisteren in het VU Ziekenhuis in Amsterdam geopereerd aan de schotwond in zijn been. Na afloop van de stille tocht met kabaal die gisteravond eindigde op de Dam, zei minister Verdonk (Vreemdelingenzaken en Integratie, VVD) over de moord: ,,Dit pikken we niet''. Burgemeester Cohen van Amsterdam sprak van: ,,een laffe en gruwelijke moord''.

Moslimterreur pagina 8

Beschavingen pagina 9