Tijdreizen Shell/Exxon

De zaak van de pan-Europese energieliberalisering heeft soms iets weg van tijdreizen. Het idee is aantrekkelijk, maar de vooruitgang die wordt geboekt blijft mondjesmaat. De verkoop voor 2,8 miljard euro door Shell en Exxon van hun gereguleerde Nederlandse gasdistributienet, Gasunie, aan de Nederlandse staat, past perfect in dit algemene patroon. De overheid wilde de monopolistische Gasunie in drie bedrijven splitsen: een onafhankelijk distributiebedrijf en twee handelsmaatschappijen waarmee Shell en Exxon elkaar konden beconcurreren. Dat zou een einde hebben gemaakt aan veertig jaar monopolie en samenwerking. In plaats daarvan blijven de twee energieconcerns verenigd in een handels-joint venture, hoewel zij wel uit het distributienet stappen. De transactie is dus een kleine stap op weg naar de Europese energieliberalisering, en geen grote sprong.

Hoe zit het met de financiële kant van de zaak? De duisterheid van de boeken van Gasunie maakt het moeilijk om die goed in te schatten. Gasunie heeft geen officieel vastgestelde bedrijfswaarde, hetgeen voor een deel verklaart waarom het vier jaar heeft geduurd voor de transactie rond was. En de winstgevendheid van Gasunie is al met evenveel geheimzinnigheid omgeven.

Vorig jaar rapporteerde het bedrijf een minieme winst van 36 miljoen euro op een omzet van zo'n 12 miljard euro. Maar ja, Gasunie heeft bijna ieder jaar een winst van slechts 36 miljoen euro gemeld. Hoe dat kan? Het grootste deel van de inkomsten werd steevast overgeheveld naar de handelsdivisie van Gasunie. Dit gebrek aan doorzichtigheid is een tweede reden waarom het zo lang duurde voordat de transactie kon worden beklonken.

Toch moeten Shell en Exxon, al was het maar om strategische redenen, blij zijn dat ze van het Nederlandse gasdistributienet af zijn. Deze gereguleerde bedrijfstak maakt een potsierlijke indruk naast de niet-gereguleerde olie- en gasactiviteiten van de twee concerns. De fondsen die Shell aan de verkoop overhoudt, zullen helpen het investeringsprogramma van 45 miljard euro te financieren.

Bovendien zijn er ook gunstige aspecten voor het Nederlandse politieke establishment. Nu Shell zijn dubbele beursnotering laat varen, is het Nederlandse hoofdkwartier niet langer een gegarandeerde rustplaats voor Nederlandse oud-politici.

Belangstellenden voor de Europese energiepolitiek kunnen nu elders terecht.

Onder redactie van Hugo Dixon. Voor meer commentaar: zie www.breakingviews.com. Vertaling Menno Grootveld.