`Pop zit diep in de mens'

Op het Cadance Festival laten Quade en De Paiva Souza hun zelfgemaakte poppen bewegen. ,,Identificatie met een pop maakt onze voorstellingen toegankelijk''

De pop van Ulrike Quade bestond aanvankelijk uit een blok van circa 2,5 meter hoog schuimrubber. Als een beeldhouwer holde ze de massa van binnenuit uit zodat ze erin kon wegkruipen, aan de buitenkant gaf ze snijdend met mesjes de reus diens menselijke gestalte en expressie. In de nieuwe voorstelling Nude Vol. 2 is de `obesitaspop' Nude in sommige scènes gewoon een pratend mens met kinderlijke dromen. Maar door de manipulaties van Quade wordt hij even later onherkenbaar gereduceerd tot meubelstuk, een stuk vlees of, via videoprojecties, een sneeuwlandschap voor animaties.

Het is precies wat het werk van het duo Quade & Paiva zo intrigerend maakt: op het snijvlak van beeldende kunst en theater ontstaat een even abstracte als anekdotische, even poëtische als aards humoristische wereld. ,,Beweging is al universeler dan acteren maar een pop is weer universeler dan de mens. Identificatie met een pop maakt onze voorstellingen toegankelijk'', zegt Ulrike Quade.

Ulrike Quade (Duitsland, 1971) ontdekte de mogelijkheden van de pop tijdens haar acteursopleiding aan de Utrechtse theaterschool, haar collega Eduardo de Paiva Souza (Brazilië, 1971) kwam met poppen in aanmerking toen hij bij Galili Dance danste. De danser aan Quade gekoppeld, et voilá: de geboorte in 2001 van het objectdanstheaterduo Quade & Paiva. Het leverde voorstellingen op over leven en werk van Frida Kahlo, en naar een boek van Toon Tellegen.

In hun nieuwe project Angel/Nude Vol. 2 spelen en dansen ze niet samen maar hebben ze ieder een solo met hun eigen pop. De pop van De Paiva Souza, gemaakt door Ulrike Quade, is een stuk kleiner en handzamer dan de grote Nude. Plaats van handeling in Angel is een kerkhof waarop zwerver De Paiva Souza tekstueel en dansant een duet aangaat met een stenen beeld van een tot leven komende engel. Een gevallen engel.

De tekst voor Angel werd geschreven door Paul Selwyn Norton, choreograaf en tevens regisseur van het duo. Wie wil kan in Angel narratief poppendanstheater herkennen terwijl Nude Vol. 2 van Quade meer vormassociatief en filosofisch van aard is. ,,Dans is me niet genoeg. We willen magie creëren en een andere dimensie van illusie toevoegen,'' zegt De Paiva Souza.

Het woord poppentheater mag in Nederland een nogal kneuterige connotatie hebben, in vele landen is het een volwassen discipline. Als poppenspeler is het duo autodidact maar Quade volgde menig cursus in Japan. De Paiva Souza: ,,Een pop op het podium is een archetype, dat wortelt diep in ieder mens in iedere cultuur. Maar we zijn niet altijd anekdotisch, we breken het bewust ook af. Gewoon componeren met beeld is net zo belangrijk, of we dat nou met video, objecten of iets fysieks als beweging doen''.

Toch mag het nooit te abstract zijn zegt Ulrike Quade, anders wordt het een museuminstallatie. Daarom vullen ze elkaar ook zo goed aan: De Paiva Souza benadert ruimte in eerste instantie fysiek bewegend, Quade interpreteert ruimte vooral scenografisch, als visuele kunst: ,,Ik ben voortdurend op zoek naar vrijheid, een nieuwe taal met abstracte en concrete elementen. Hoe kun je mensen op een andere manier laten kijken? Dat interesseert me. Ik martel Nude bijvoorbeeld in de voorstelling, als kijker leef je met hem mee maar even later is het gewoon een stuk huid waaronder ik vandaan kruip''. Tijdens de repetitie in Amsterdam tolt Eduardo de Paiva Souza lenig met zijn engel over de vloer. De engel piest (`Oeps, ongelukje') volgens choreografische afspraak. Ulrike Quade hangt later Nude op als een jas aan een kapstok. Het is bijna onvoorstelbaar dat de ontroerende poppen slechts een stuk schuimrubber zijn.

Angel/Nude Vol.2 6/7-11 Cadance Festival Den Haag, 28/11 Amsterdam. Voor info: www.kleinespui.nl. Festivalinformatie: www.cadance.nl of (070)3637540.