`Ons zorgeloos bestaan door gif bedreigd'

Bewoners van de Ingensche Waarden in Gelderland voelen zich in hun ,,zorgeloze bestaan'' bedreigd door plannen voor een slibdepot. Ook lokale bestuurders willen er niets van weten.

Drie gedeputeerden had de provincie Gelderland afgevaardigd naar de Betuwe om te vragen of de gemeenteraad van Buren wellicht mee zou willen doen in een ,,vooroverleg'' over het storten van vervuilde bagger in de Ingensche Waarden, een voormalige zandwinningsput in de gemeente.

Onverrichterzake keerden de gedeputeerden gisteren terug naar Arnhem. Nee, de 21-koppige gemeenteraad van Buren is en blijft faliekant tegen het verlenen van een vergunning voor het storten van zwaar vervuilde baggerspecie in de plas, die na het stoppen van de zandwinning door ondernemer Dick van Waning tot natuurgebied is verklaard.

VVD-gedeputeerde Henk Aalderink had Buren willen overhalen om over een mogelijke baggerstort althans te praten. Want, ,,als er een aanvraag voor een vergunning komt, dan zullen wij die in beoordeling moeten nemen'', aldus Aalderink. ,,Er is een noodzaak om te baggeren, en er is nieuwe stortcapaciteit nodig.''

Geen sprake van, zo stelt de gemeenteraad van Buren. ,,Wij hebben de deur gesloten en dat willen we graag zo houden'', aldus raadslid Wim Wiechers van Gemeentebelangen. Eerder dit jaar besloot de gemeenteraad zich tegen de plannen uit te spreken, vooral na een ,,tumultueus'' verlopen inspraakavond, waar omwonenden te hoop liepen. ,,De zaak is voor ons afgedaan'', aldus Mark Hofman van de PvdA.

Een milieueffectrapport en een onderzoek van kennisinstituut Alterra hebben de raadsleden niet kunnen overtuigen dat de opslag veilig is. Wat ook niet hielp, zegt de PvdA, zijn de kwalificaties van zandwinner Van Waning over tegenstanders van slibopslag. ,,Wij zijn demagogische herrieschoppers en puntmutsen genoemd.'' Alleen de VVD wil deelname aan overleg niet uitsluiten. ,,Overleg is goed.''

De Ingensche Waarden BV van Van Waning, eigenaar van de plas, wil de ruim dertig meter diepe plas, die in open verbinding staat met de Nederrijn er vlak naast, verdiepen tot veertig meter om in het gat het storten van in totaal ruim tien miljoen kuub zwaar vervuild slib mogelijk te maken. Hard nodig, want Nederland kampt met een grote achterstand in baggeren en jaarlijks komt er tien miljoen kuub bij.

De omwonenden van de zandwinplas in de Ingensche Waarden zijn kwaad over het plan, zo bleek gisteren tijdens de buitengewone raadsvergadering in het gemeentehuis van Buren, in het dorp Lienden. Zeventien insprekers stortten een vloed aan bezwaren over de Gelderse gedeputeerden Aalderink, Keereweer en Wijsman uit, met zelfs een volgens burgemeester Klaas Tammes ,,prachtig vers'' van een inwoner over het ,,goddeloos landschap'' waarvoor echter niet mocht worden geapplaudisseerd door de enkele honderden toegestroomde burgers. ,,Ik verzoek u niet te reageren'', aldus de burgemeester.

De angst en onrust zitten er diep in bij de bewoners. Het ,,gif'' zal niet in de plas blijven liggen, maar vroeg of laat uitspoelen naar het grondwater dat juist in de Betuwe zo belangrijk is. ,,U begaat een historische vergissing'', houdt fruitteler Frans van Brandenburg de provinciebestuurders voor. ,,Een baggerstort zal al onze inspanningen om de waterkwaliteit te verbeteren tenietdoen. Met een slibdepot in de omgeving kunnen wij de consument geen veilig voedsel meer garanderen.''

Secretaris Hans van Donkelaar van de actiegroep Red de Betuwe overhandigt gedeputeerde Aalderink een boekje waarin deze op zijn persoonlijke integriteit wordt aangesproken. ,,U vindt dat wij niet op de man mogen spelen, maar een beetje ironie moet kunnen'', zegt Van Donkelaar.

Nog meer bezwaren. Een vrouw heeft uitgerekend dat zelfs als slechts vijf procent van alle slib per vrachtwagen vervoerd zal worden, er dagelijks 110 vrachtwagens met slib af en aan zullen rijden over de Veenweg in Eck en Wiel, langs een school en een winkel. ,,Ik hoef niet uit te leggen wat de gevaren daarvan zijn.'' Een ander: ,,Wat gebeurt er als de bodem van de plas splijt? De ramp is niet te overzien.'' Weer een ander: ,,We zullen moeten leven met de mentale dreiging van een giframp. Ons zorgeloze bestaan wordt in één klap tenietgedaan. Dit is een experiment met de gezondheid van de bewoners.'' En dat, zegt Wim Wink van Red de Betuwe, terwijl er toch voldoende alternatieve manieren zijn om vervuild slib te verwerken, tot kunstgrind bijvoorbeeld. ,,Slib opslaan is een domme oplossing'', zegt Wink, die een korrel grind omhoog houdt, vervaardigd uit vervuild slib.

Zandwinner Dick van Waning wil van geen wijken weten. ,,Het is altijd hetzelfde met omwonenden'', zegt hij na de vergadering, bijgestaan door zijn advocaat, en door zijn communicatieadviseur Thom Dieben. ,,Ze willen altijd dat het in de hoofdstad van Verweggistan gebeurt. Maar daar zeggen ze: het moet bij jullie.''

Een rationeel debat over slib is eigenlijk onmogelijk, constateert Van Waning. ,,In de jaren tachtig is begonnen met praten over gif in waterbodems en dat zit nog steeds in de hoofden van mensen. Allemaal emotie.'' Een groot slibdepot in de Ingensche Waarden, geïsoleerd door een kleilaag, is beter voor het milieu dan twee kleine, zegt Van Waning, en ook goedkoper voor de belastingbetaler. Van alternatieve verwerking van slib heeft Van Waning geen hoge pet op. ,,Daar wordt al twintig jaar over gepraat.'' Ook plannen van Rijkswaterstaat om bagger op te slaan in terpen zijn onhaalbaar.

De vraag is nu of de provincie de vergunning zal weigeren, of uiteindelijk de gemeente Buren zal verplichten mee te werken door een bestuurlijke aanwijzing. ,,Een aanwijzing is nu niet aan de orde'', zegt gedeputeerde Aalderink.