Lezing van Camus na 50 jaar gevonden

In een Haags archief is een ongepubliceerde tekst van filosoof en schrijver Albert Camus (1913-1960) teruggevonden. Dat meldt Filosofie Magazine in haar novembereditie die morgen uitkomt. De vondst, die bijna een jaar geleden werd gedaan, betreft een lezing die Camus gaf op 5 oktober 1954 bij het honderdjarig jubileum van de 's Gravenhaagsche Boekhandelaars Vereeniging. Het was zijn eerste en enige bezoek aan Nederland.

De zoektocht naar de tekst, L'artiste et son temps, werd in gang gezet door dominee Johan Goud van het Remonstrants centrum voor religie en cultuur. In de biografie Albert Camus; een leven tegen de leugen van Ger Verrips las hij de verwijzing naar de Groene Amsterdammer, die verslag deed van de jubileumbijeenkomst. ,,Uit interesse voor Camus vroeg ik bij de Boekhandelaars naar notulen van de bijeenkomst. Daar wisten ze niets van maar in het gemeentearchief waar hun eigen archief ook is ondergebracht, vonden ze de tekst. Het bleek daar sinds 1954 onaangeroerd te hebben gelegen.''

Verrips zocht ten tijde van zijn biografie tevergeefs naar de tekst, zowel binnen als buiten Frankrijk. Hij vindt het niet vreemd dat het document nooit eerder is gevonden. ,,Camus heeft vrijwel geen archief achtergelaten, dat is typerend voor hem.''

,,Camus' voordracht stond op heel dun doorslagpapier en was haast niet leesbaar,'' zegt secretaris Ellen Couveé van de Boekhandelaars Vereeniging. Zij maakte de tekst leesbaar. Goud zorgde voor de Nederlandse vertaling en zond Verrips de tekst toe. Verrips benaderde hoofdredactrice Daan Roovers van Filosofie Magazine. ,,Ik dacht: dit is nieuws,'' zegt Roovers.

De tekst laat volgens Roovers zien dat Camus een wending maakte. ,,Hij had net het boek De mens in opstand geschreven waar veel kritiek op was gekomen. Daarna is hij een tijdje stil geweest: hij moest zich herbezinnen. In de lezing gaf hij daar de eerste aanzetten voor.'' In Filosofie Magazine legt biograaf Ger Verrips uit dat de tekst uit 1954 de sporen laat zien van de breuk van Camus met Sartre en de rest van de Parijse literaire wereld: `Dat was een zeer schokkend moment voor Camus. Je ziet dat hij zich daarna gaat heroriënteren op de positie van de schrijver in de samenleving.'

Filosoof Hans Achterhuis die in 1968 promoveerde op Camus ziet twee verrassende dingen in de tekst. ,,Camus zag twee trends aankomen: de politieke correctheid die pas jaren later als zodanig benoemd werd, en de trend dat schrijvers zich moeten presenteren via hun imago om gerecenseerd te worden. Nu actuele zaken die hij toen al zag.''