Den Haag wacht op De Waal

Vakbondsvoorman Lodewijk de Waal wil nog niet formeel onderhandelen met het kabinet. In Den Haag reageert men laconiek: ,,Het kost even tijd om over te schakelen.''

Rustig legde FNV-voorman Lodewijk de Waal gisteren uit dat van formeel overleg tussen zijn vakcentrale en het kabinet nog geen sprake kan zijn. ,,Het risico dat het stuk loopt is te groot en dan zijn we verder van huis'', aldus De Waal.

Eerder op de dag hadden de andere vakbonden, CNV en MHP, al wel besloten om formeel verder te onderhandelen. De Waal had gisteren enkele uren overlegd met het federatiebestuur van de FNV, waarin de voorzitters van de afzonderlijke bonden vertegenwoordigd zijn. Daar kreeg hij geen fiat om formeel te beginnen met onderhandelingen.

Met de weigering van de vakcentrale FNV lijkt een akkoord over VUT en prepensioen, WAO en WW weer wat verder weg.

Maar in Den Haag is laconiek gereageerd op de weigering van de FNV om de formele onderhandelingen te beginnen.

Volgens minister De Geus (Sociale Zaken, CDA) moet de komende dagen blijken of De Waal mandaat heeft in eigen kring. Ook een CDA'er ziet de weigering om tot formeel overleg over te gaan als een interne FNV-zaak: ,,De Waal heeft even de tijd nodig om de knop om te zetten van actievoeren naar onderhandelen.''

De weigering wordt gezien als `deel van het spel' waarin vakbonden en kabinet sinds 18 mei dit jaar verwikkeld zijn geraakt. Toen liep het overleg tussen bonden en kabinet vast over een nieuwe VUT en prepensioenregeling.

De maanden daarna verhardde de sfeer tussen kabinet en sociale partners, met als climax de massale demonstratie op 2 oktober op het Museumplein in Amsterdam en de landelijke staking in het openbaar vervoer enkele dagen daarna.

Sinds vorige week zijn de bonden weer informeel in gesprek met het kabinet, na een verkenningsronde van staatssecretaris en oud-CNV'er Van der Knaap (Defensie, CDA). Premier Balkenende (CDA), minister Zalm (Financiën, VVD) en minister De Geus spraken in enkele nachtelijke sessies in onder meer het Haagse appartement van Balkenende en de Juliana-kazerne in Den Haag met De Waal, CNV-voorzitter Terpstra en MHP-voorzitter Verhoeven.

Het kabinet heeft haast om alsnog tot een akkoord te komen met de bonden, omdat aanstaande maandag in de Tweede Kamer de wet behandeld wordt die VUT, prepensioen en levensloop moet regelen. De bewindslieden staan in dit wetgevingsoverleg sterker als ze tegen die tijd de vakcentrales en werkgeversorganisaties achter zich hebben staan.

De Waal zei gisteren dat hij zich daar niets aan gelegen wil laten liggen. ,,Er zijn wel vaker debatten uitgesteld'', zei hij.

De Waal moet zijn achterban, de bondsbestuurders in de federatieraad, tevreden houden. Na de massale acties van de afgelopen weken is het zelfvertrouwen bij de bonden toegenomen. Maar De Waal zal ook proberen niet alleen te staan in zijn verzet tegenover het kabinet. Juist nu CNV en MHP al akkoord waren gegaan met formele onderhandelingen, is het voor de FNV zaak zich daarbij aan te sluiten. Overigens lieten CNV en MHP na de beslissing van de FNV direct weten dat ook wat hun betreft de race nog niet gelopen is. Volgens CNV-voorzitter Terpstra is er ,,nog geen dossier dat afgerond kan worden''.

Na geheime overlegrondes met het kabinet vorige week lagen er op een aantal dossiers concrete versoepelingen voor. Zo zou het schrappen van de fiscale aftrek voor VUT en prepensioen per 1 januari 2006 gehandhaafd blijven, maar komt er wel extra geld voor de levensloopregeling, waarmee werknemers met fiscale steun kunnen gaan sparen voor allerlei vormen van verlof.

Ook zou er een regeling komen waardoor werknemers met zware beroepen na veertig jaar met pensioen kunnen. De voorgenomen ingrepen in de WAO zouden worden verzacht, zodat ze meer in lijn komen met het SER-advies hierover.

De bonden zouden op hun beurt moeten beloven de looneisen de komende jaren te matigen. Daardoor hoeft het kabinet zijn dreigementen om CAO's niet langer algemeen verbindend te verklaren niet uit te voeren. Vanochtend zouden de vakbondsleiders verder spreken met een kabinetsdelegatie. De aanvullende wensen van de vakbonden zouden dan aan de orde komen. Morgen raadpleegt De Waal opnieuw zijn federatieraad.