De kwetsbaarheid van de democratie

Winston Churchill noemde de democratie ooit de slechtst denkbare staatsvorm met uitzondering van alle andere systemen die de mensheid had uitgeprobeerd. John F. Kennedy noemde democratie de moeilijkste staatsvorm omdat het van de mensen de meeste inspanning vraagt. De zwakheden van de democratie, zoals deze grote staatsmannen aangaven, zijn in ons tijd opnieuw zichtbaar geworden. Pim Fortuyn en nu Theo van Gogh zijn vermoord om hun ideeën. Daarmee staat de democratie in Nederland zwaar onder druk.

Net als in de andere westerse landen is ook in ons land onmiskenbaar sprake van een crisis in de democratie of zoals SER-voorzitter Herman Wijffels het noemde `een crisis van de elite'. Voor een groot deel heeft de crisis te maken met het onvermogen van name de nationale overheden om antwoorden te formuleren op de kansen en bedreigingen van de globalisering.

De wereld is een dorp geworden, maar de mensen zijn hun dorpsgevoel kwijtgeraakt en zijn cynisch geworden. Dat cynisme kan op termijn leiden tot de val van een democratie zoals eind jaren twintig in Duitsland is gebeurd en het collectief bestempelen van één groep (minderheidsgroep) als zondebok en oorzaak van het onbehagen.

De hunkering naar wat zekerheid heeft de meeste bewoners in het Westen ook in ons land de laatste jaren doen besluiten hun stem te geven aan behoudende partijen. De angst voor verandering wint het bij velen van de positieve mogelijkheden die verandering biedt.

Onze tijd vraagt om opgewekte en zelfbewuste progessieve leiders die met visie en bindend vermogen, met moed en karakter zoals John F. Kennedy dat ooit noemde, er wel in slagen de steun van mensen te verwerven om een nieuwe tijdperk met hoop en vertrouwen binnen te treden. Leiders die durven te leiden en de polarisatie, zoals die ook nu de komende tijd in Nederland in alle hevigheid zal toenemen, kunnen tegengaan.

Het zal moeilijk zijn, maar het wachten is op een jonge generatie bevlogen politici die de fakkel van de idealisten Fortuyn en Van Gogh durft over te nemen. Als dat niet gebeurt, zal de democratie nog verder afglijden en is de komst van een sterke man slechts een kwestie van tijd.