De deuren langs in `Bush country'

Vrijwilligers doen een laatste poging kiezers voor Bush of Kerry naar de stembus te lokken. Langs de deur in Pennsylvania.

John Kostyacks dag als vrijwilliger begint matig. Hij is uit Washington naar deze slaapvoorstad in het conservatieve hart van Pennsylvania gereden om op de laatste dag vóór de presidentsverkiezing mensen naar de stembus te krijgen. Bij voorkeur om Kerry te stemmen.

De eerste voordeur waar hij aanklopt blijft dicht. Als John achterom loopt, blijkt de vrouw des huizes wel thuis. Zij is ruim tachtig en in peignoir. De keukendeur gaat op een kier, de hordeur blijft dicht. ,,Ik ga niet stemmen''. Wilt u zich nog registreren? ,,Het laat me allemaal koud''.

New Street is zo'n brede Amerikaanse asfaltmat met amper verkeer. Een enkele voortuin wordt machinaal gemaaid. De witte bungalows met plastic hekjes dragen nog sporen van Halloween. In veel tuinen staan Bush/Cheney-bordjes geprikt. John is op pad met een lijst namen, adressen en telefoonnummers van Democratische en Onafhankelijke geregistreerde kiezers die volgens openbare gegevens niet altijd stemmen.

De tweede voordeur op de lijst wordt niet opengedaan. De post steekt nog uit de buitenbrievenbus. Er staat geen auto in de oprit. Dat betekent meestal: niemand thuis. Na zeven voordeuren heeft John één gesprek kunnen noteren: Fern en Gene Bucher gaan beiden stemmen, voor Kerry. Nu volgen meer succesjes. Net als toen John de vorige avond telefoondienst deed: na vijftig gesprekken had hij in ieder geval één twijfelaar overgehaald.

Joan Laveing (60) past al twee weken op haar kleinkind van anderhalf. Zij is verpleegster en woont in Pittsburgh. Op verkiezingsdag rijdt zij vijf uur terug naar huis om te stemmen. Haar dochter werkt in het onderwijs, de schoonzoon bezorgt voor pakjesdienst UPS. Alledrie gaan op Kerry stemmen. Joan stemde in 2000 nog Bush. Haar andere dochter is een evangelical christian, die blijft bij Bush.

Mevrouw Laveing hield niet van de presidentiële debatten, haar te agressief. Vooral vice-president Cheney vond zij eng: ,,Ik vertrouw hem niet''. De oorlog doet voor haar de deur dicht. Het gebrek aan vooruitgang heeft haar de laatste maanden naar Kerry laten overhellen. Zij heeft vandaag telefoon gekregen van oud-burgemeester van New York Giuliani en Barbara Bush, de moeder van de president. De bandjes hebben haar niet van mening doen veranderen. [Vervolg VRIJWILLIGERS: pagina 5]

VRIJWILLIGERS

Het rollenspel is voorbij, iedere stem telt nu

[Vervolg van pagina 1] De vrijwilliger bedankt beleefd. Hij wil verder. John, die jurist en specialist biodiversiteit is bij de National Wildlife Federation, heeft een vrije dag opgenomen om dit werk te doen. Hij is er van overtuigd dat een persoonlijk woord aan de deur mensen over de drempel kan helpen. Iedere stem kan het verschil maken in een grote staat waar Kerry en Bush zó gelijk opgaan.

John is 's morgens met zijn buurman Athan Manuel, ook een milieuprofessional uit Washington, naar Harrisburg, de hoofdstad van Pennsylvania, gereden. Daar kwamen op de tweede verdieping van een vrijwel leeg kantoorgebouw vrijwilligers bijeen voor instructies.

MoveOn.org, de organisatie die eerder de Democratische anti-oorlogskandidaat Howard Dean via internet wind in de zeilen blies, heeft nu in de battleground states een grootscheepse `get out the vote'-campagne op touw gezet. De meeste vrijwilligers komen uit New York en Washington, een enkele uit Californië.

Mary, een vrijdag gearriveerde vrijwilliger, legt de net aangekomen deurkloppers uit wat het plan is: de mensen op de lijsten wordt gevraagd óf zij gaan stemmen. Als het antwoord Bush is, worden zij vriendelijk bedankt. Onbeslist? Hier zijn een paar argumenten. Democratisch? Heel goed. Dan vraagt de vrijwilliger hoe laat meneer of mevrouw denkt te gaan stemmen. Dat wordt genoteerd, en de betrokkene wordt ten slotte gevraagd zich na het stemmen te melden bij een vrijwilliger van MoveOn, herkenbaar aan een rode armband. Wie op de aangegeven tijd nog niet heeft gestemd wordt ter herinnering opgebeld. ,,Ga nu maar even oefenen met een rollenspel''.

Zo worden moderne verkiezingen in de Verenigde Staten gewonnen. Althans door Democraten. De Republikeinen hebben in de afgelopen weken ook tienduizenden nieuwe kiezers geregistreerd, maar zij lijken meer met geautomatiseerde systemen te werken om de mensen op het laatste moment naar het stemlokaal te krijgen.

De Democraten zeggen dat zij landelijk 23,5 miljoen telefoontjes hebben gepleegd en op 8 miljoen deuren hebben geklopt. De Republikeinen hebben 18 miljoen kiezers benaderd, zeggen zij.

Na drie uur op deuren kloppen zijn John en Athan door hun lijsten heen. Meer dan de helft gaf geen gehoor. Zij gaan naar het lokaal in Lancaster van de plaatselijke Teamsters vakbond. Daar zal Teresa Heinz Kerry spreken, de Democratische kandidaat presidentsvrouw.

Aan de overkant van de straat dragen enkele tientallen tegenstanders borden met `Lancaster is Bush country'. De president is hier veelvuldig geweest de laatste weken en maanden. Zijn aanhangers scanderen `Four More Years', `Four More Years'.

De honderden Kerry aanhangers antwoorden met een luid en herhaald `One More Day'.

,,Amerikanen moeten meer om de keukentafel zitten en praten, praten, praten'', zegt mevrouw Kerry. Zij spreekt op een ontspannen, persoonlijke manier, bouwend op haar ervaring als moeder en manager van de in Pittsburgh gevestigde liefdadigheidsstichting van het ketchup-kapitaal dat haar verongelukte eerste man naliet. Haar is verweten dat zij te veel opinies heeft. Teresa excuseert zich niet: ,,We hebben meer mensen nodig die weten waar zij het over hebben''.

Mevrouw Kerry bepleit de kandidatuur van haar tweede man: ,,John is vandaag – anders dan tien jaar geleden misschien – in staat de wereld zonder angst in al zijn complexiteit te zien''.

Haar warm Portugees gevooisde woorden klinken nog als onze twee vrijwilligers hun auto terugzoeken. Het wordt al donker en de adressen waar niemand thuis was, moeten nog een tweede klop op de deur krijgen. Iedere stem telt.

Nederland kiest: pagina 8