Vredesproces Somalië loopt gevaar door strijd

Het vredesproces in Somalië loopt gevaar door felle gevechten op de grens met Somaliland, het noordelijke gebied dat zich als onafhankelijk land beschouwt.

Ongebruikelijk hevige gevechten aan de grens met Somaliland in het noorden van Somalië hebben aan tenminste honderd mensen het leven gekost. De strijd dreigt zich volgens waarnemers uit te breiden, waardoor de onlangs gerezen hoop op vrede in Somalië in rook zal opgaan.

De gevechten vonden vrijdag plaats dertig kilometer ten noorden van Las Anod, een stadje op de grens van Somaliland en Somalië. Beide partijen beschuldigen elkaar te zijn begonnen. De strijd was zaterdag geluwd, maar sindsdien voerden beide partijen versterkingen aan. ,,Ik vrees voor een veel grotere oorlog als er niet snel diplomatiek wordt ingegrepen'', waarschuwde vanochtend een kenner van de regio in de Keniase hoofdstad Nairobi.

Somaliland verklaarde zich in 1991 onafhankelijk van Somalië toen dat land wegzonk in een eindeloze burgeroorlog tussen clans en krijgsheren. Somaliland daarentegen kent een relatief grote stabiliteit, maar zijn onafhankelijke status wordt door niemand erkend. Zolang Somalië geen regering had en in chaos verkeerde, leidde dit niet tot controverses. Begin vorige maand echter werd in buurland Kenia na twee jaar durende vredesonderhandelingen voor het eerst sinds 1991 een nieuwe president van Somalië gekozen, Abdullahi Yusuf, die wordt erkend en gesteund door staten in de regio en de Verenigde Naties. Abdullahi Yusuf is, evenals alle vele andere Somalische politici, fel gekant tegen een onafhankelijk Somaliland.

,,Tijdens de vredesbesprekingen de afgelopen twee jaar wilden de onderhandelaars Somaliland niet ter sprake brengen om het vredesproces niet te schaden'', zegt een waarnemer. ,,Daarvoor wordt nu de prijs betaald, dit is nu plots een uiterst explosief probleem geworden.'' Volgens de regering van Somaliland begon Somalië's nieuwe president Abdullahi Yusuf de strijd. ,,Het lijkt me onwaarschijnlijk dat zonder zijn toestemming deze aanval kon worden geopend'', beaamt een waarnemer in Nairobi. ,,Bovendien zijn veel van zijn eigen troepen bij de gevechten betrokken.''

Vóór zijn uitverkiezing tot president leidde Abdullahi Yusuf het semi-autonome Puntland, een gebied grenzend aan Somaliland. In die functie voerde hij bij Las Anod al eerder strijd met Somaliland. Sinds zijn verkiezing vorige maand tot president van geheel Somalië nam in Puntland zijn rechterhand Mohamed Abdi Hashi zijn functie over. Hashi staat bekend als een opvliegende politicus. Hij is afkomstig uit de Sool-regio, het betwiste gebied waar vrijdag de gevechten uitbraken.

De gevechten stellen de leiders van Somalië en Somaliland voor een welhaast onmogelijk dilemma. De regering van Somaliland werd door middel van democratische verkiezingen gekozen en moet volgens de in een referendum aangenomen grondwet er alles aan doen om de onafhankelijkheid te verdedigen. Somaliland kent relatief grote democratische vrijheden en een onafhankelijke pers.

Daarentegen is van enige vorm van democratie in Somalië geen sprake. Krijgsheren en zelfbenoemde politici maken de dienst uit.

De nieuwe leider Abdullahi Yusuf legde na zijn selectie tot president een eed af waarin hij zwoer de belangen te behartigen van de gehele Somalische staat, dus inclusief het niet erkende Somaliland.