Staat wordt eigenaar gastransport

De Nederlandse overheid wordt voor 100 procent eigenaar van het transportnetwerk van de Gasunie. De staat koopt de 50 procent die hij nog niet in handen heeft van de energieconcerns ExxonMobil en Koninklijke/Shell Groep voor 2,78 miljard euro.

De voorlopige overeenkomst – er moet nog een aantal wettelijk voorgeschreven procedures worden doorlopen – werd vanmorgen bekendgemaakt. In oktober 2003 werden de toen vier jaar durende onderhandelingen over de opsplitsing van Gasunie nog afgebroken.

De opsplitsing van Gasunie in een transportbedrijf (Gasunie Technology & Assets) en een handelsbedrijf markeert het einde van het zogenoemde Gasgebouw zoals dat sinds 1963 heeft bestaan.

Gasunie is de hoeksteen van dit `gebouw' waarin de staat en de energieconcerns Shell en ExxonMobil samenwerken op het gebied van productie, transport en verkoop van het Nederlandse aardgas. De samenwerking in het handelsbedrijf blijft hetzelfde: de staat heeft daarin een aandeel van 50 procent. De beide energiebedrijven houden elk een belang van 25 procent.

De afsplitsing van het transportbedrijf – waaronder ook het beheer van het landelijk gastransportnetwerk – is nodig om te voldoen aan liberaliseringseisen van de Europese Commissie. Eigenlijk moest in juli 2004 al worden voldaan aan de eis om een raamwerk te creëren voor een concurrerende gasmarkt, een markt dus waar het transportbedrijf – dat een monopoliepositie heeft – volledig onafhankelijk functioneert van de belangen in productie, handel en levering.

In oktober vorig jaar liepen de onderhandelingen vast op de prijs en de complexiteit van de deal. Het ministerie van Economische Zaken wilde de transactie met gesloten beurzen afwerken: de staat zou het transport krijgen en Shell en ExxonMobil de handelsonderneming. Over de grote ruil kon geen overeenstemming worden bereikt, mede doordat er onzekerheid bestond over de toekomstige tarieven voor het gastransport. Deze onzekerheid verdween nadat de Eerste Kamer deze zomer een wet had aangenomen die voorziet in de deregulering van de energiesector. Bovendien werd bij de huidige gesprekken de handelspoot buiten beschouwing gelaten.

De verkoop zal medio 2005 worden afgerond. De gasmarkt is niet de enige sector waar de overheid de touwtjes in handen neemt. Ook bij de stroomlevering is de overheid eigenaar van het hoofdnetwerk. Het staatseigendom van dit soort cruciale netwerken wordt steeds meer gezien als onontbeerlijk.

Bij het transportbedrijf werken 1.400 van de 1.520 medewerkers van Gasunie. Zij kunnen in het noorden blijven omdat beide onderdelen in Groningen gevestigd blijven.