Arcadi Volodos: zijn wil geschiedt op zijn piano

Een carrière als operazanger zou hem niet hebben misstaan, want hij zingt vanuit zijn onderbuik en zijn magistrale stemgeluid omvat meer dan zeven octaven. In plaats daarvan werd de uit St. Petersburg afkomstige Arcadi Volodos (1973) concertpianist en in die hoedanigheid staat hij bekend als de voortzetter van de romantisch-virtuoze traditie van legendarische klavierleeuwen als Liszt en Horowitz.

Ook Volodos heeft gouden handen, waarmee hij onnavolgbare technische acrobatiek bedrijft. En ook Volodos componeert en vertolkt uitbundige pianotranscripties, waarbij de noten over elkaar heen buitelen met de kracht en de snelheid van een tornado.

Volodos, die pas op zijn achtste met pianospelen begon en nooit meedeed aan concoursen, kreeg op het Conservatorium van Moskou vaak onvoldoendes voor techniek en hij gaat er prat op nooit toonladders te oefenen. Volodos: ,,Het gaat om het luisteren, niet om het spelen. Zingen, dirigeren en componeren waren de hoofdingrediënten van mijn ontwikkeling. Als je naar een partituur kijkt, moet je je een geestelijke voorstelling van de klank maken. Die projecteer je dan op de toetsen. Dat is alles.''

Inderdaad beschikt Volodos, gisteravond optredend in de serie `Meesterpianisten' in het Amsterdamse Concertgebouw, over fenomenale geestelijke krachten. Zijn wil geschiedt, en zijn vingers volgen. Als pianist kent Volodos geen onzekerheden, geen aarzelingen, geen twijfels.

Muzikaal gesproken heeft deze eigentijdse klaviertijger al de hele wereld afgereisd, zodat hij zich moeiteloos kan verplaatsen in het complete scala aan menselijke stemmingen en emoties, van ijle droombeelden en exotische liefdesverlangens tot aan diepe smart en razernij.

En toch is het magnifieke spel van deze uitzonderlijk begaafde pianist niet in alle opzichten even indrukwekkend. Er kleeft iets eenzijdigs en pathetisch aan zijn theatrale interpretaties, doordat hij alle muziek als het ware door de leesbril van laat-romantici als Liszt en Skrjabin bekijkt.

Zo klonken de Sonate nr. 12 op. 26 en de Sonate nr. 31 op. 10 van Beethoven, beide in As groot, wel spectaculair in hun ongekende rijkdom aan contrasten, maar muzikaal toch ook een beetje barbaars. Volodos bulderde met zijn sonore stem genadeloos de muren van Beethovens complexe architectuur omver. Wat overbleef was een fascinerende klanklawine, waarin de klassieke fragiliteit van Beethovens bouwplan werd verzwolgen.

Overtuigender klonk Volodos in acht kortere stukken van Skrjabin, een componist/pianist met wie hij metafysisch in rechtstreekse verbinding lijkt te staan. Hier stelde de pianist zich op als een medium, die geconcentreerd luisterend de mysterieuze fantasieën van Skrjabin tot zich liet komen. Ook de Consolation nr. 4 van Liszt werd meditatief benaderd, waarna Volodos in de Horowitz-transscriptie van de Hongaarse rapsodie nr. 19 van Liszt zijn magische krachten bundelde tot een hallucinerende ode aan de muzikale virtuositeit.

Concert: Arcadi Volodos (piano). Werken van Beethoven, Skrjabin, Liszt, Liszt/Horowitz. Gehoord: 31/10 Concertgebouw Amsterdam.