Zeevogels herkennen hun nest uit duizenden aan de geur

Hoe vinden vogels hun nest terug in een krioelende menigte van soortgenoten in de broedkolonie, zelfs nadat ze soms wel twee weken lang op zee zijn geweest om voedsel te verzamelen? Biologen Francesco Bonadonna en Gabrielle Nevitt ontdekten dat de Antarctische Prion (Pachyptila desolata), een stormvogelsoort die leeft op de Kerguelen, voor dat hoogstandje zijn neus gebruikt. De eigen geur of van die van de partner wijst de weg; paartjes van deze soort blijven elkaar hun hele leven trouw (Science, 29 okt).

Met hun onderzoek tonen Bonadonna en Nevitt aan dat vogels op basis van geur individuen kunnen erkennen, iets wat eerder al bij zoogdieren was aangetoond. De prions hebben een penetrante muskusachtige lichaamsgeur die makkelijk blijft `hangen' in de katoenen zakken die de onderzoekers tijdens een veldstudie gebruikten om gevangen vogels te vervoeren. Ze besloten de zakken ook eens voor een geurtest te gebruiken. Ze maakten een testopstelling waarbij een vogel in een kooi werd geplaatst met daaraan twee buizen. Aan het einde van de buizen bevestigden ze de zakken. Om de geurinformatie beter richting testvogel te verspreiden zaten in de buizen elektrische ventilatortjes die een constante luchtstroom produceerden.

Een eerste test voerden de biologen uit met lichaamseigen geur van de testvogel en de geur van een willekeurige soortgenoot uit de kolonie. Tegen de verwachting in kozen de meeste testvogels voor de buis met geur van een soortgenoot (17 van de 22). In een vervolgtest zetten de onderzoekers de geur van de partner af tegen die van een willekeurige soortgenoot. Hier kozen 17 van de 20 vogels voor de vertrouwde geur van hun partner, de overige drie kozen voor de soortgenoot. In een laatste proef moesten testvogels kiezen uit hun eigen geur of drie verschillende neutrale geuren. Zestien van de 21 vogels koos voor het eigen aroma.

Nevitt en Bonadonna concluderen dat prions op basis van geur onderscheid kunnen maken tussen partners en `vreemde' prions. De observatie dat prions hun eigen geur minder aantrekkelijk vinden dan die van een willekeurige soortgenoot verklaren ze uit een eerder bij zoogdieren beschreven fenomeen van het vermijden van inteelt via geurkenmerken.

Mannetje en vrouwtje van een prionpaartje wisselen elkaar af bij het broeden en foerageren. Elkaars geur herkennen zij waarschijnlijk als `nestgeur'. Zo kunnen zij te midden van duizenden broedende soorgenoten op het juiste legsel gaan zitten.