Vergoeding bij paalrot door bestuurscompensatie

Het valt te betwijfelen of alle eigenaren van door grondwaterstandverlaging verzakkende woningen moeten wachten op nieuwe wetgeving, of op een nog in te stellen fonds omdat geen enkele overheid een uitdrukkelijke opdracht heeft om de grondwaterstand te regelen of te bewaken, en er daarom niemand verantwoordelijk of schadeplichtig zou zijn (NRC Handelsblad, 21 oktober).

In sommige gevallen is immers sprake van waterschappen die de grondwaterstand hebben verlaagd zonder voor de gevolgen te waarschuwen, en gemeenten die lekkende riolen niet hebben hersteld waardoor het grondwater a.h.w. gedraineerd wordt. In die gevallen zou wel eens sprake kunnen zijn van onrechtmatige daad, ook zonder dat die overheden een uitdrukkelijke zorgtaak voor het grondwater hebben, omdat zij immers niet de zorgvuldigheid hebben betracht die in het maatschappelijk verkeer betaamt jegens eens anders persoon of goed.

Toegegeven: het is moeilijk om een onrechtmatige daad te bewijzen, wanneer een overheid handelt binnen de kring van de eigen bevoegdheid. Maar in die gevallen waarin geen onrechtmatige daad zou zijn aan te tonen, zou een beroep gedaan kunnen worden op het betrekkelijk jonge, speciaal voor overheidshandelen ontwikkelde bestuurlijke leerstuk van de bestuurscompensatie. Dat houdt in dat de overheid, ook wanneer die rechtmatig handelt, niettemin gehouden kan zijn om (dat deel van) het nadeel dat een burger lijdt door dat overheidshandelen, voorzover dat nadeel niet ten laste van die burger behoort te blijven, te vergoeden.

Tot nu toe is bestuurscompensatie voornamelijk toegepast bij handelen van de overheid, zoals het aanleggen of veranderen van infrastructuur. Maar zo goed als onder onrechtmatig handelen ook nalaten valt, kan ook bestuurscompensatie m.i. van toepassing zijn op nalaten.

In die gevallen waarin overheden de grondwaterstand hebben verlaagd of geen onderhoud hebben gepleegd aan bijvoorbeeld riolen, in het algemeen in die gevallen waarin overheden iets niet hebben gedaan wat zij wel hadden kunnen doen, zouden de benadeelden er wellicht goed aan doen op zoek te gaan naar een advocaat die goed is ingevoerd in de bestuurscompensatie.