Nooit meer werken voor een baas

Het ondernemerschap zit weer in de lift. Dit jaar beginnen 64.000 mensen voor zichzelf. De meesten kiezen voor een eenmanszaak. Dat is het gemakkelijkst en de belastingvoordelen zijn het grootst. ,,Ik heb eindelijk mijn roeping gevonden.''

`Mensen stoppen hun geld niet meer in aandelen, maar in leuke dingen. Je ziet bijvoorbeeld het aantal tweede huizen stijgen. Ik speel in op die trend. Bij mij kun je terecht voor een leuke hond. Dat is fun en veiligheid tegelijk.'' Vier maanden geleden zette Marco Starink (28) het bedrijfje Cane op, afgeleid van het Latijnse canus (hond). Hij begeleidt mensen die een hond willen kopen. Eerst praat hij met de toekomstige eigenaar over diens verwachtingen. Is hij of zij op zoek naar een brave Bello die dol is op kinderen en die op zondagmiddag in de Volvo stationwagen meegaat naar bos en duin? Of liever een waakse Wodan die alert reageert bij onraad, maar genoeg zelfbeheersing heeft om de postbode met rust te laten? ,,Als je dat weet, kun je advies geven over het ras'', zegt Starink. Vervolgens gaat hij op zoek naar een pup. ,,Ik weet welke fokkers goed zijn en hoe ik een stamboom moet beoordelen.'' Puppies mogen na zeven of acht weken weggehaald worden bij hun moeder. Starink neemt de pup dan bij hem in huis. Tien weken later krijgt de eigenaar een perfect opgevoede hond. ,,Een zindelijke hond die goed luistert en die niet zijn tanden zet in je schoenen of je bankstel. Die eerste 16 weken zijn cruciaal. Als een hond probleemgedrag vertoont, wordt dat vrijwel altijd veroorzaakt door dingen die in die eerste weken fout gegaan zijn.'' Het is overigens niet alleen de hond die getraind wordt, de baas moet er ook aan geloven. Die krijgt twee of drie dagdelen privé-les van Starink. ,,Dat is belangrijk, want als een eigenaar niet goed met zijn hond omgaat, verknalt hij het resultaat van de opvoeding. Ik vergelijk het met auto's: je wilt toch ook geen auto verkopen aan iemand die hem niet kan besturen?''

Uit cijfers van het ministerie van Economische Zaken blijkt dat 30 procent van de beroepsbevolking weleens serieus nadenkt over het starten van een bedrijf. In de praktijk zet ruim 10 procent die stap ook echt. Starink was werkloos op het moment dat hij Cane liet inschrijven bij de Kamer van Koophandel. Voor die tijd werkte hij bij een werving- en selectiebureau. ,,Ik had weleens eerder over het ondernemerschap nagedacht, maar het leek me lastig om een bedrijf op poten te zetten terwijl ik ook een baan had. Mijn ontslag was een goede aanleiding om de stap te zetten.''

Net als de meeste startende ondernemers heeft Starink gekozen voor een eenmanszaak. ,,Ik heb aan een BV gedacht, maar bij een eenmanszaak zijn de fiscale voordelen groter. Dat gaf de doorslag.'' Het voordeel van een BV is dat de eigenaar niet persoonlijk aansprakelijk kan worden gesteld als er dingen misgaan. Een zakelijk faillissement betekent geen privé-faillissement, tenzij de eigenaar zich schuldig heeft gemaakt aan onbehoorlijk bestuur. Bij een eenmanszaak is er geen verschil tussen het zakelijk vermogen en de privé-bezittingen van de eigenaar. En in plaats van vennootschapsbelasting betaalt de eigenaar van de eenmanszaak gewoon inkomstenbelasting.

Het voordeel van de eenmanszaak is dat de eigenaar in aanmerking komt voor allerlei belastingvoordeeltjes voor ondernemers. Hij mag bijvoorbeeld jaarlijks gebruikmaken van de zelfstandigenaftrek (afhankelijk van de winst 3.194 tot 6.585 euro) en van de startersaftrek (1.941 euro, alleen in de eerste drie jaar na de start). Voorwaarde is wel dat hij drie of meer opdrachtgevers heeft en ten minste 1.225 uur per jaar in het bedrijf werkt. Omdat Starinks vriendin, die marketingmanager is bij een autobedrijf, meewerkt in het bedrijf kan hij bovendien meewerkaftrek claimen. Ondernemers met een partner die minimaal 525 uur per jaar meewerkt, mogen 1,25 procent van de winst aftrekken. Naarmate de partner meer uren werkt, is dit percentage hoger. ,,Het is de bedoeling dat Cane groeit. Het liefst zou ik een landelijk netwerk opzetten van freelance trainers, die ik zelf opleid. Tegen die tijd willen mijn vriendin en ik de eenmanszaak omzetten in een man-vrouwfirma'', zegt Starink. Bij een man-vrouwfirma – hetzelfde als een vennootschap onder firma, alleen zijn de zakenpartners ook privé elkaars partner – gelden voor beide partners dezelfde belastingvoordelen als bij een eenmanszaak. Wel kijkt de belastingdienst in zo'n geval kritisch naar het gebruikelijkheidscriterium: de fiscale voordelen worden alleen verleend als zulke samenwerkingsverbanden ook voorkomen bij mensen die privé niets met elkaar hebben.

Ook Marjolein van der Meijs (46) heeft een eenmanszaak. Door persoonlijke omstandigheden werkte zij de afgelopen twee jaar niet, maar drie maanden geleden liet zij zich als verzorgende inschrijven bij de Kamer van Koophandel. ,,Ik heb eindelijk mijn roeping gevonden'', zegt ze. ,,Vroeger deed ik administratief werk bij een ziekenfonds en was ik receptioniste bij een medisch centrum. Dat was ook de zorgsector, maar wat ik nu doe past beter bij me. Bovendien kan ik als ondernemer mijn eigen tijd indelen.'' Van der Meijs verzorgt ouderen die zelfstandig wonen, maar wel hulp nodig hebben. Het zijn voornamelijk mensen die beschikken over een persoonsgebonden budget (geld van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten) waarmee ze zelf zorg kunnen inkopen. Met de invoering van de persoonsgebonden budgetten is er een nieuw type ondernemer ontstaan, de zelfstandige zorgverlener. Volgens economisch onderzoekscentrum SEO, dat onderzoek deed naar deze nieuwe beroepsgroep, zijn er inmiddels een kleine 6.000 zelfstandige zorgverleners. Daarnaast zijn er nog eens 21.000 zorgverleners die niet als kleine zelfstandige werken, maar die een arbeidscontract hebben afgesloten met iemand die een persoonsgebonden budget heeft. Voor de groep zelfstandige zorgverleners geldt dat het bijna allemaal vrouwen zijn en dat de meesten de 45 gepasseerd zijn. ,,Als je jong bent, heb je niet genoeg geduld voor dit werk'', zegt Van der Meijs.

Zij werkt bij sommige mensen overdag en draait bij anderen 24-uursdiensten. Dan verricht ze alle voorkomende werkzaamheden. Ze helpt met douchen en aankleden, ze kookt, ze doet huishoudelijk werk, ze brengt mensen naar bed en zorgt voor een goede overdracht aan de verzorgende die na haar komt. Van der Meijs krijgt haar klanten via een bemiddelingsbureau, maar de klanten betalen haar rechtstreeks.

Om te voorkomen dat het UWV – het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen – haar beschouwt als een werknemer van het bemiddelingsbureau en achteraf premies claimt voor werknemersverzekeringen, heeft zij bij de belastingdienst een Verklaring arbeidsrelatie (Var) aangevraagd. Hierin staat dat de belastingdienst haar als ondernemer beschouwt. Steeds meer kleine zelfstandigen die een langere periode voor dezelfde opdrachtgever werken, zoals trainers of consultants, vragen zo'n verklaring aan om problemen met het UWV te voorkomen. De kans dat het UWV een van de budgethouders waarvoor Van der Meijs werkt beschouwt als haar werkgever, is uitgesloten zolang zij niet meer dan twee dagen per week voor dezelfde persoon werkt. Wie maximaal twee dagen per week huishoudelijke of persoonlijke diensten verricht voor particulieren, valt buiten de werknemersverzekeringen.

Zo wil Van der Meijs het ook graag, want ze voelt zich een echte ondernemer. ,,Ik ben allerlei dingen aan het uitzoeken en daar geniet ik van'', zegt ze. ,,Ik moet bijvoorbeeld gaan boekhouden – iets dat ik nooit eerder heb gedaan. Daarom krijg ik hulp van een boekhouder in de buurt. Zij helpt me overal mee, zodat ik straks het meeste zelf kan.'' Net als Starink heeft ook Van der Meijs nagedacht over haar toekomst als ondernemer. Groeien ziet ze niet zitten, maar verhuizen wel. ,,Al die Nederlanders met huizen in Spanje worden een dagje ouder. Die groep komt ook in aanmerking voor persoonsgebonden budgetten. Over een jaar of tien wil ik daar wel aan de slag.''