Geschiedenis kan wedijveren met meubelplein

Van mega-oplagen van historische boeken tot en met de verkiezing van de grootste Nederlander: het verleden leeft. Vandaag begint de Week van de Geschiedenis. `In een veranderende samenleving zijn we op zoek naar onze wortels.'

De teller staat op 10.000. Zoveel exemplaren werden tot nu toe verkocht van De last van veel geluk. De geschiedenis van Nederland 1555-1702. Het kloeke werk van historicus A.Th. van Deursen verscheen half september, de eerste druk was binnen tien dagen uitverkocht. De uitgever: ,,Nu de feestdagen naderen, krijgen we nog meer bestellingen van boekhandels. Geloof het of niet, dit is een cadeauboek.'' De auteur: ,,Zo maken ze er kennelijk reclame voor. Kinderen moeten denken: dit boek vindt mijn vader interessant.''

Een bewijs van toenemende belangstelling voor geschiedenis wil Van Deursen de verkoopcijfers van zijn boek niet noemen. ,,Mijn boeken zijn wel vaker herdrukt.'' Ad van Liempt, eindredacteur van het veelbekeken tv-programma Andere Tijden over historische onderwerpen, is even voorzichtig. ,,Gemiddeld zitten we boven de 400.000 kijkers, het aantal blijft groeien. Maar misschien hadden al die mensen altijd al historische belangstelling. Alleen waren wij er nog niet. Je kunt alleen constateren dat steeds meer mensen ons weten te vinden.''

Toch is het verleidelijk al die lezers en kijkers te beschouwen als onderdeel van een sociologische trend. Het ligt voor de hand aan te nemen dat de aandacht voor met name het vaderlands verleden bloeit. Kijk maar naar de verkiezing van de `grootste Nederlander aller tijden'. Naar de verkoopcijfers van de boeken van Geert Mak. Naar de talloze lokale geschiedkundige verenigingen. Naar de populariteit van genealogisch onderzoek. Naar de aandacht voor cultureel erfgoed. Of de debatten op de opiniepagina's over de wenselijkheid van een Nationaal Historisch Museum, over de nieuwe inrichting van het Rijksmuseum, over het al dan niet ontbreken van historisch besef.

Als het over geschiedenis gaat, duiken twee onbewezen stellingen altijd weer op. Eén: het geschiedenisonderwijs op de middelbare school stelt niets meer voor. Twee: de generatie die volgt op die van de spreker mist historisch besef. Misschien is het tijd beide stellingen te vervangen voor een nieuwe: de belangstelling voor geschiedenis neemt toe.

Met een openingsfeest in Madurodam begint vanavond de Week van de Geschiedenis. Nog zoiets. Meer dan tweehonderd musea, archieven, bibliotheken en andere instellingen organiseren activiteiten die iets te maken hebben met het thema `Typisch Nederland'. Het motto van de week is `Vergroot je historisch besef!' Dat is ook meteen de taak die het `historische nieuwscentrum' Anno heeft meegekregen van het ministerie van OCW: vergroten van het historisch besef van de gemiddelde Nederlander. Anno probeert dat te doen door publieksactiviteiten te organiseren.

Anno-directeur Wim van der Weiden weet zeker dat de historische belangstelling toeneemt en vermoedt ook hoe dat komt. ,,In een veranderende samenleving zijn we op zoek naar onze wortels. Het willen verklaren en duiden van je eigen positie is een latente behoefte bij iedereen. Na de ontzuiling hebben we ons vermaakt met consumeren, maar iedere week naar de meubelboulevard gaat ook vervelen.'' En waarom is het van belang dat ons historisch besef wordt aangewakkerd? ,,Alleen de mens heeft dat besef. Het is een verschrikkelijk gemis als je dat unieke talent onvoldoende laat meespelen in je denken en doen.''

Van Deursen, emeritus hoogleraar aan de Vrije Universiteit: ,,Historisch besef is geen kwestie van nut. Voor mij is het een kwestie van christelijke naastenliefde, die sluit ook gestorvenen in. We zijn het aan onze voorouders verplicht belangstelling voor hen te hebben. Het zijn de mensen die ervoor hebben gezorgd dat wij hier zijn.''

Het verleden vandaag in deze krant

Pagina 2

Nederlandse `D-day' op Walcheren 60 jaar geleden

Pagina 11

Een historische bokspartij: Ali tegen Foreman

Pagina 21

75 jaar na de beurskrach op Wall Street in New York

Pagina 36 & 37, www.nrc.nl

Nederlandse geschiedenis: `wat iedereen moét weten'

Pagina 41

Een proefschrift over de

geschiedenis van het gapen

Pagina 53

Een tentoonstelling over spraakmakende `first ladies'