Frankrijk viert zijn geschiedenis in een themapark

Terwijl Nederlanders discussiëren over wat belangrijk is in hun historie, pakken de Fransen het grootser aan. Cor van der Heijden bezocht deze zomer een themapark bij Puy du Fou waar de Franse historie nagespeeld wordt. Spectaculair en verantwoord.

Ongeveer 350 km ten zuiden van Parijs, in de Vendée, is bij Puy du Fou een attractiepark te vinden waar jong en oud op een verantwoorde wijze in het verleden worden ondergedompeld.

Alle grote tijdvakken uit de westerse geschiedenis worden op expliciete wijze voor het voetlicht gehaald. In spectaculaire shows van ongeveer een half uur maakt de bezoeker niet alleen kennis met de Romeinen, Vikingen en Engelsen als buitenlandse indringers, maar wordt ook een beeld geschetst van het dagelijks leven in een dorpje in de tiende of achttiende eeuw of het stadsleven aan het eind van de negentiende eeuw. Overdracht van kennis en inleving in het verleden, gaan in Puy du Fou hand in hand met spektakel en plat amusement.

In 1977 ontdekte Philippe de Villiers, een student aan de Ecole Nationale d'Administration, de ruïnes van het kasteel Puy du Fou. Hij was verrukt van de charme van de plek en wilde op die locatie een eerbetoon brengen aan zijn geboortestreek, de Vendée. In een maand tijd schreef hij het script voor een show in de avonduren, de toentertijd in Frankrijk zo populaire `son et lumière'.

Het spektakel was vanaf het begin een groot succes. De bezoekers voor de Cinéscénie, zoals de show vanaf 1981 genoemd werd, stroomden van heinde en verre toe. Het kostte de organisatie weinig moeite om de vaste tribune, goed voor 14.000 zitplaatsen, steeds gevuld te krijgen. In 2004 (het seizoen is van april t/m september) waren alle 28 voorstellingen vóór de opening van het seizoen uitverkocht.

OVERDONDEREND

De show is dan ook overdonderend. De 1.000 acteurs, die 4.600 verschillende kostuums gebruiken, de 160 ruiters te paard en de 120 andere dieren hebben als toneelruimte een terrein van zo'n 18 hectare tot hun beschikking. Om de 2.000 computergestuurde lichten te laten werken is 450 km kabel nodig. Per voorstelling worden 400 stuks vuurwerk van zwaar kaliber afgestoken. Met het sonore stemgeluid van Philippe Noiret, Jean Piat en Alain Delon en de door Nick Glennie-Smith gecomponeerde muziek, wordt de vaart en de spanning in het verhaal gehouden.

De Cinéscénie-show is in de afgelopen jaren uit gegroeid tot een themapark over de geschiedenis van Frankrijk. In de wintermaanden in 1989 werd het Village XVIIIème Siécle gebouwd. De opzet van deze eerste creatie was nog tamelijk conventioneel: het lijkt in alles op een stukje openluchtmuseum. Enkele nagebouwde boerderijen, een paar werkplaatsen met verkooppunten en natuurlijk een molen vormden het begin van het huidige Grand Parc du Puy du Fou.

De ruïne van het vroegere kasteel van Puy du Fou werd het decor voor een roofvogelshow (`Le Bal des Oiseaux fantômes') met zeker 200 vogels. Rondom het kasteel, zoals dat er tijdens de veertiende eeuw moet hebben gestaan, komen de geïdealiseerde Middeleeuwen tot leven. La Bataille du Donjon bevat veel ingrediënten van de Middeleeuwen, zoals die in de schoolboeken worden (of beter gezegd: werden) behandeld: de hofnar en de bedelaar, de slapende poortwachters, de hoofse liefde, de toernooien en steekspelen en de belegering van het kasteel.

VIKINGEN

En voor het reeds bestaande dorpje (Le Fort de l'An Mil) werd een nieuwe act geschreven, waarin de essentie van de feodale verhoudingen, de toenemende betekenis van het christendom en de plundertochten van de Noormannen werden toegelicht aan de hand van een regionaal bekende legende. Het letterlijk uit de mist laten verschijnen van een vloot van vikingschepen en deze vervolgens weer tot zinken te brengen, is een knap staaltje van technisch vernuft.

De meest indrukwekkende voorstelling wordt een keer per dag opgevoerd in het nagebouwde amfitheater, waarbij voor de arena de maatvoering van het Collosseum in Rome tot voorbeeld diende. Maximaal 6.000 bezoekers kunnen getuige zijn van een triomftocht van het XXe legioen, wagenrennen met vier vierspannen en gladiatorengevechten. Ook hier staat een historische gebeurtenis in de buurt van Puy du Fou aan de basis van een show, die eindigt met de boodschap dat in Gallië de beschaving een nieuw tijdperk is binnengetreden.

NEPBLOED

In de voorstellingen wordt veel geweld gebruikt (er zijn per dag vele honderden zakjes nepbloed nodig), worden de mogelijkheden van geluids- en lichteffecten maximaal benut en is goed gedoseerde humor niet vergeten. Toch zijn de bedenkers van het plot van de verhalen en de tekstschrijvers niet op hun knieën gaan zitten. Zij schrikken er niet voor terug om er een zware dosis geschiedenis in te stoppen. Er wordt een meer dan behoorlijke voorkennis van de algemene geschiedenis van Frankrijk als bekend verondersteld, die vervolgens aan de hand van een concrete gebeurtenis een regionale invulling krijgt. Zo wordt tussen het spektakel in de arena door haarfijn uitgelegd of getoond wat de kern van de Romeinse cultuur was en hoe het proces van romanisering in zijn werk ging. De belegering van het veertiende-eeuwse kasteel bij Puy du Fou wordt geplaatst in de context van de Honderdjarige Oorlog, toen het westelijke deel van Frankrijk in Engelse handen was. Ook minder roemruchte bladzijden uit de geschiedenis van de Vendée worden niet genegeerd, maar krijgen – zij het minder prominent en spectaculair – aandacht. Het succes van de gedegen wijze waarop in Puy du Fou op een verantwoorde manier de wortels van de eigen cultuur worden blootgelegd, wekt jaloezie op. De Fransen worden blijkbaar niet gehinderd door een discussie óf er wel van een `canon' van de Franse geschiedenis gesproken kan worden, evenmin over de invulling daarvan. Het bestaan van een canon van de Franse geschiedenis wordt simpelweg erkend en de inhoud daarvan op hoofdlijnen door iedereen ook gekend. Een dagje uit in Puy du Fou is voor veel Fransen dan ook een opfrissen van het geheugen.

Tussen 27 nov. en 19 dec. is de burcht in Le Grand Parc de Puy du Fou za en zo open (gratis). Het normale spektakelseizoen is van april tot sept, zie www.puydufou.com

Artikel over de Nederlandse historische-canondiscussie: zie Zaterdags Bijvoegsel