`We kunnen nu het tempo opvoeren'

Energieconcern Shell ondergaat een revolutionaire verandering. Vraaggesprek met de Nederlandse topman Van der Veer. ,,In het begin heb ik gedacht: dat lukt nooit. Maar tot onze eigen verbazing vonden we voor elk probleem steeds weer een oplossing.''

Hij heeft nog geen nieuwe visitekaartjes als de eerste chief executive van Koninklijke/Shell Groep. De functies van Jeroen van der Veer wisselen het laatste jaar ook wel erg snel: niemand kon een jaar geleden bevroeden dat Van der Veer de nieuwe topman zou worden,

laat staan van een nieuwe gezamenlijke onderneming met een hiërarchischer structuur.

Hoe ervaart u zelf het schandaal met de reserves en de ingrijpende verandering van de organisatie die gisteren is aangekondigd?

,,Je gaat met je bedrijf door een echte crisis heen. Dat geeft allerlei onrust, waarbij ook aanvallen van buitenaf zijn gedaan. Je kunt alleen je geloofwaardigheid terugkrijgen door de blik naar voren te houden. Er werken heel veel goede mensen bij Shell. Er is gewoon iets fout gegaan en toen ben ik gevraagd de top job te doen. Daar krijg je extra energie van, enorm veel energie.''

U heeft vooraf premier Balkenende op de hoogte gesteld over de structuurveranderingen. Heeft u de minister-president vaker op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen bij Shell?

,,Heel laat op woensdagavond heb ik hem gesproken. Ik heb hem uit beleefdheid geïnformeerd, na sluiting van de beurzen. Wij hebben daar strikte procedures voor. Ik heb hem gezegd dat wij de volgende dag vóór opening van de beurs een belangrijk besluit naar buiten zouden brengen. Ik vond het te ver gaan als de premier dat uit de krant had moeten lezen. We hebben natuurlijk ook al onder strikte vertrouwelijkheid contact gehad met de overheid over de fiscale aspecten. Het gehele proces is bijzonder goed verlopen. Ik heb er veel lof voor dat het nieuws niet voortijdig naar buiten is gekomen.''

Bij de laatste neerwaartse bijstelling van de olie- en gasreserves werd gezegd dat het nu echt voorbij was. Hoe kan het dat nu toch gewaarschuwd wordt voor een extra afboeking van mogelijk 900 miljoen vaten?

,,De controle van onze oliereserves is een zeer grondig en uitgebreid proces. Wij hebben 3.000 mensen getraind in de problematiek van regels en richtlijnen hoe met de gas- en oliereserves om te gaan. We verifiëren ieder detail. We hadden gehoopt dat er uit de laatste controle niets zou komen. Het is ook helemaal niet zeker of er daadwerkelijk reserves afgeboekt zullen worden. Ik ben er

op gespitst dat belangrijk nieuws snel verwerkt wordt. Is dit materieel voor de aandeelhouders? Dan zullen we dat meteen openbaren.''

Kunnen de reserves verder neerwaarts worden bijgesteld?

,,Je weet wat je weet, dat vertel je. Die onzekerheid is er nu eenmaal. Ik ga er niet meer verder op speculeren of er nog meer komt. We zorgen ervoor dat ook veel buitenstaanders meekijken met de controle. Je kan na zo'n affaire natuurlijk ook te conservatief worden bij de vaststelling van de reserves.''

De structuur heeft niets te maken met het reserveschandaal, herhaalde de top van Shell eerder dit jaar. Nu wordt het toch gepresenteerd als ,,een laatste zetje'' om de structuur om te gooien. Hoe zit dat?

,,U zegt het goed. Op zich heeft de structuur niets met de reserve-affaire te maken. Maar de reservecrisis geeft wel een duw, een positieve duw. We hebben een hoop gratis advies gehad van beleggers.

,,Ik heb bij mijn aanstelling eerder dit jaar voor de commissarissen een presentatie gegeven met een handgeschreven slide – vrij ongebruikelijk voor ons – waarin de structuur en cultuur van Shell als een van de belangrijke onderwerpen werden aangeduid. We hebben ver in de toekomst gekeken. Wat werkt het beste? In mijn ogen is de nieuwe structuur een echte innovatie. Hoe creëer je één bedrijf terwijl je toch de wortels in twee landen houdt. In het begin heb ik gedacht: dat lukt nooit. Maar tot onze eigen verbazing vonden we voor elk probleem steeds weer een oplossing.''

Hoe kan de nieuwe structuur ervoor zorgen dat Shell meer olie vindt?

,,Olie vind je door gaten te boren op de goede plekken. Maar er hoort ook een goede ondernemingsstructuur bij waardoor de strategie gerichter kan worden uitgevoerd. Bij de nieuwe structuur hoort straks een sneller besluitvormingsproces. De uitvoering van de strategie kunnen we beter doen. We willen naar een andere bedrijfscultuur.''

Hoe kan een nieuwe structuur de cultuur veranderen?

,,Dat zijn discussies die ik twintig jaar geleden wel eens heb gevoerd. Cultuur en structuur gaan samen. Toen ik de cultuur en structuur aan de board presenteerde stond er ook een streepje op de e: cultuur én structuur. Ik heb al eens eerder gerefereerd aan de external mindset. Mensen aan de top van Shell konden in het verleden erg met elkaar bezig zijn, met twee ondersteunende staven – in Londen en in Den Haag. We kunnen dat tempo opvoeren. Er heerst nu een gevoel van urgentie.''

Hoort bij een ceo-model ook niet een andere beloningsstructuur met meer beloningsverschillen?

,,We hebben maar één thema: de onderneming komt op de eerste plaats. Wij hebben met zijn allen een probleem. Daar werken we aan. Ik concentreer me erop het bedrijf naar voren te brengen.''