Voorhoeve moet getuigen in zaak over `Srebrenica'

Oud-minister Voorhoeve van Defensie, voormalig landmachtbevelhebber Van Baal en generaal-majoor Nicolaï moeten getuigen in een rechtszaak die Hasan Nuhanovic (tolk van Dutchbat) heeft aangespannen tegen de Staat der Nederlanden. Dat heeft de rechtbank gisteren in hoger beroep bepaald.

Nuhanovic, en nog twee partijen waaronder de `Vrouwen van Srebrenica', verwijten de staat na de val van de enclave Srebrenica op 11 juli 1995 niets te hebben ondernomen om de moslimvluchtelingen in veiligheid te brengen. Na de verovering van Srebrenica zijn ongeveer zevenduizend moslims door de Serviërs vermoord. Nuhanovic was tolk van Dutchbat, de Nederlandse eenheid die deel uitmaakte van de VN-vredesmacht in Bosnië.

Een jaar geleden bepaalde de rechtbank dat de getuigen niet gehoord hoeven te worden omdat in een zogenoemde bodemprocedure moet worden uitgemaakt of de staat wel aansprakelijk kan worden gesteld. Gisteren bepaalde de rechter in hoger beroep dat de getuigen wel gehoord mogen worden omdat dan al zou kunnen blijken of de staat aansprakelijk gesteld kan worden.

De staat had zich verzet tegen het horen van getuigen. Volgens landsadvocaat G. Houtzagers kan de Staat der Nederlanden niet aansprakelijk worden gesteld omdat Dutchbat deel uitmaakte van Unprofor. Het bevel was overgedragen aan de Verenigde Naties, en die zijn aansprakelijk voor het optreden van de Nederlandse militairen. De VN liet in november 2002 al weten de aansprakelijkheid niet te erkennen.

De landsadvocaat erkent dat op de regel van de aansprakelijkheid uitzonderingen mogelijk zijn. Gisteren zei de rechter dat in het getuigenverhoor misschien al duidelijk wordt of daarvan sprake is.

Nuhanovic' advocaat, L. Zegveld, is tevreden over de uitspraak in hoger beroep. Naast J. Voorhoeve, A. van Baal en C. Nicolaï worden ook R. Franken (plaatsvervangend commandant van Dutchbat-3), Th. Karremans (commandant van Dutchbat) en A. de Haan opgeroepen. De Haan werkte samen met Nuhanovic. Tijdens het onderzoek van het NIOD en van de parlementaire enquêtecommissie is hij niet gehoord.

Het getuigenverhoor kan ook belangrijk zijn in de nog lopende zaken van de `Vrouwen van Srebrenica' tegen de staat. Zij verwijten Nederland niets te hebben ondernomen om de moslimvluchtelingen in veiligheid te brengen. De plicht om burgers onder alle omstandigheden te beschermen is een algemeen beginsel van internationaal humanitair recht dat is vastgelegd in de Geneefse Conventies van 1949 en de Aanvullende Protocollen van 1977.