Turkije (2)

In zijn bespreking van Moeders, godinnen en sultanes: Vrouwen in Turkije van de prehistorie tot het einde van het Ottomaanse Rijk (CS 22 oktober) vertelt Michel Krielaars dat de sluier een christelijke traditie vertegenwoordigt, die door de islam is overgenomen. Deze suggestie vinden we helaas vaak terug bij Turkse, en soms ook bij westerse schrijvers. De feiten vertellen een ander verhaal. Sluiers die het haar van de vrouw bedekken zijn al bekend uit het Nabije Oosten (Irak, Syrië, enz.) vanaf omstreeks 1500 v.Chr. Waarschijnlijk is de traditie nog veel ouder. Een dergelijke hoofdbedekking werd ook gedragen door de vrouwen van de Turken die vanaf omstreeks 1000 na Chr. in groten getale uit Centraal Azië naar het toen nog christelijke Anatolië trokken en dat vervolgens hun naam gaven: Turkije. Er is geen aanleiding te veronderstellen dat de Turken de traditie van sluiers van de overwonnen christenen hebben overgenomen.

Dat laatste geldt ook voor de zogenoemde gezichtssluier, die het gelaat van de vrouw bedekt. Deze zijn bekend uit de Hellenistische wereld van het Nabije Oosten vanaf omstreeks 400 v.Chr., zowel onder Grieken als onder de lokale niet-Griekse bevolking.

In de eeuwen die volgden verloor de gezichtssluier aan populariteit. Romeinse dames droegen normaliter geen gezichtssluier, en ook onder de Grieken verdween dit gebruik. Wel bleef men, zowel bij de Grieken als Romeinen, het haar bedekken. In de christelijke traditie, ook in het Byzantijnse rijk dat in 1453 door de val van Constantinopel definitief ten einde kwam, is de gezichtssluier als dagelijks kledingstuk vrijwel onbekend.

Onder de lokale bevolking van het Nabije Oosten bleef de gezichtssluier in gebruik, zoals blijkt uit velerlei geschreven bronnen, zowel uit de tijd vóór de komst van de islam (zevende eeuw n.Chr.) als daarna. Tertullianus, een christelijke schrijver uit de derde eeuw n.Chr., klaagt dat de christelijke vrouwen hun gezicht niet bedekten, maar de Arabische vrouwen wel. De oudst dateerbare gezichtssluiers zijn gevonden in Egypte en dateren uit de dertiende eeuw.