Persstemmen over Shell

Financial Times

Shell had een schokkende crisis over ondeugdelijke boeking van de oliereserves – die nog lang niet voorbij is – nodig als katalysator om verandering te brengen in een honderd jaar oude bedrijfsstructuur die leek op een Oostenrijks-Hongaarse dubbelmonarchie onder leiding van een centraal comité à la de Sovjet-Unie.

Eindelijk komt Shell dan toch met een eenvoudige, moderne bedrijfsopzet. De Nederlandse en Britse moederbedrijven zullen samengaan in een nieuwe onderneming, Royal Dutch Shell, onder één bestuur en één topman (chief executive officer).

Zo'n structuur garandeert niet dat er nooit meer gesjoemeld zal worden met de boeking van reserves, maar er is alle reden om aan te nemen dat dankzij die structuur dergelijke problemen in de toekomst sneller zullen worden ontdekt en verholpen.

Shells huidige topman, Jeroen van der Veer, raakt zijn rol als bestuursvoorzitter kwijt aan een nieuwe president-commissaris, maar krijgt als manager meer macht doordat hij een echte chief executive wordt. Zijn huidige lange titel 'voorzitter van het comité van managing directors' was in feite omgekeerd evenredig aan zijn werkelijke macht over de baronnen van de Shelldivisies in zijn comité. Dat lichaam wordt nu afgeschaft; de leden ervan krijgen zitting in het nieuwe, gezamenlijke bestuur.

Niet minder belangrijk dan Van der Veers nieuwe bevoegdheden – die, ironisch genoeg, in de handen van zijn voorganger, Sir Philip Watts, heel gevaarlijk hadden kunnen zijn – is het besluit om de financiële directeur meer gezag te geven.

Het fiasco met de reserves heeft een ernstig gebrek aan centraal toezicht op de boeken binnen de groep aan het licht gebracht. Een andere welkome bestuurlijke hervorming is dat de meerderheid van de toezichthoudende directeuren in het bestuur geen vroegere banden met Shell heeft.

Andere in twee landen gevestigde ondernemingen zullen de hervormingen bij Shell scherp volgen als mogelijk voorbeeld. Vanuit een positie die nog byzantijnser was dan die van andere bedrijven, zoals Unilever (met zijn twee bestuursraden waarin dezelfde leden zitting hebben) heeft Shell een enorme sprong voorwaarts gemaakt in de race naar unificatie.

Voor andere Brits-Nederlandse bedrijven zal het ook interessant zijn om te zien welke grepen Shell uit het bestuurlijk assortiment heeft gedaan. Om onder de in Nederland vereiste overbodige... pardon, vereiste raad van commissarissen uit te komen wordt Royal Dutch Shell als bedrijf geregistreerd in het Verenigd Koninkrijk, maar het hoofdkwartier komt in Nederland, en ook voor de belastingen wordt het een Nederlands bedrijf.

Dat laatste zal niets veranderen aan wat Shell of zijn aandeelhouders in beide landen aan belasting betalen. Wel is het de bedoeling dat de hervormingen geleidelijk een einde maken aan het gebruik om afwisselend een Britse en een Nederlandse topman aan te stellen.

[...]