Oppositie `SBY' graaft zich parlementair in

President `SBY' van Indonesië krijgt te maken met een vijandig parlement. De oppositie controleert sinds deze week alle vaste kamercommissies.

Het kabinet `Verenigd Indonesië' van president Susilo Bambang Yudhoyono is een week in functie en blaakt van dadendrang. Alle ministers zijn druk doende prioriteitenlijstjes op te stellen. De president wil in de eerste honderd dagen van zijn ambtstermijn een `schoktherapie' loslaten op de meest dringende problemen van het land, zoals de wijdverbreide corruptie.

De `staat van genade', zoals wijlen François Mitterrand de hoopvolle eerste weken van het presidentschap omschreef, zal niet lang duren, want in het parlement worden de messen geslepen. De Partij van het Nationale Ontwaken (PKB) van oud-president Abdurrahman Wahid, die zich in de laatste ronde van de presidentsverkiezingen neutraal opstelde, heeft een tactisch bondgenootschap gesloten met de twee grote partijen die ijverden voor herverkiezing van president Megawati. Deze combine beschikt over een meerderheid in het parlement.

Vorige week leken de beide kampen – de SBY-loyalisten en de anti-SBY-coalitie – elkaar nog in evenwicht te houden. De fractieleiders bereikten een compromis: de posten van commissievoorzitter zouden worden verdeeld overeenkomstig de getalssterkte van de fracties. Die verdeling kon echter geen genade vinden in de ogen van de PKB. Daarop besloten de twee grootste fracties – Golkar, ooit de regimepartij van potentaat Soeharto, en Megawati's PDI-P – de gemaakte afspraak te negeren en een hoofdelijke stemming te forceren over het voorzitterschap van de commissies. Omdat de fracties die SBY steunen, zagen aankomen dat ze zouden worden weggestemd, besloten zij de plenaire zitting die de commissievoorzitters zou kiezen te boycotten.

Die boycot leek een effectief wapen. Het reglement van orde schrijft voor dat het plenum alleen beslissingen kan nemen als een quorum van de afgevaardigden aanwezig is. Dat quorum wordt omschreven als ,,meer dan de helft van de afgevaardigden en de helft van de fracties plus één''. Er zijn tien fracties en afwezigheid van de vijf partijen die SBY steunen zou besluitvorming dus onmogelijk maken.

Op de eerste pleniare zitting, dinsdag, lieten alle SBY-loyalisten, verenigd in de zogenoemde Volkscoalitie, het afweten. De voorzitter van het parlement, een Golkarlid, schorste de vergadering. Toen de Volkscoalitie woensdag opnieuw wegbleef, besloten de aanwezigen – 309 van de 550 parlementsleden – de quorumdefinitie in het reglement van orde aan te passen en de zinsnede ,,de helft van de fracties plus één'' te schrappen. De Volkscoalitie noemde dit onwettig. Dat zij het gelijk aan haar kant had, mocht niet baten. Gisteren werd er gestemd: alle posten van voorzitter en vice-voorzitter werden verdeeld tussen de vijf aanwezige fracties.

De oppositie, die zich aldus stevig had ingegraven, loste vervolgens een eerste schot voor de boeg. In de laatste week voor haar vertrek kreeg Megawati een aanvaring met de chef-staf van de strijdkrachten. Zij verhief twee gepensioneerde legerofficieren in haar kabinet bij wijze van afscheidsgeschenk tot de rang van generaal. Over dergelijke erepromoties is overleg vereist met het legerhoofdkwartier, maar dat wist van niets. Stafchef generaal Endriartono Sutarto diende daarop zijn ontslag in. Megawati accepteerde dat meteen en droeg de chef van de landmacht, generaal Ryamizard Ryacudu, in een brief aan het parlement voor als Sutarto's opvolger. Het parlement stelde behandeling van deze brief uit tot na de installatie van SBY en de samenstelling van de kamercommissies.

Deze week trok SBY in een brief aan het parlement de voordracht in. Hij had een beroep gedaan op generaal Sutarto om ,,in deze periode van consolidering'' voorlopig aan te blijven. De generaal stemde onmiddellijk toe. Zoniet het deze week nogal eenzijdig samengestelde parlement. Dat repte van ,,bruuskering van de volksvertegenwoordiging'' en kondigde aan de president over deze zaak te interpelleren. De vice-voorzitter van de kamercommissie voor Veiligheid, PKB-lid Effendy Choirie, zei vanmorgen dat ,,generaal Ryamizard Ryacudu sinds gisteren de jure chef-staf van de strijdkrachten is''. Dat het staatshoofd de voordracht heeft ingetrokken en generaal Ryacudu intussen loyaliteit heeft betuigd aan chef-staf Sutarto, doet kennelijk niet terzake.