Meer concurrentie in onderwijs

Het kabinet wil dat hogescholen en universiteiten meer met elkaar gaan concurreren om studenten aan zich te binden. Hun rijksbijdrage wordt meer dan nu afhankelijk van het aantal ingeschreven studenten.

In een beleidsbrief van staatssecretaris Rutte (Onderwijs, VVD) worden voorstellen gedaan voor een nieuwe financiering van het hoger onderwijs.

Ook de studiefinanciering wordt aangepast: de terugbetaling wordt versoepeld en meer inkomensafhankelijk. De voorstellen zijn vandaag besproken in de ministerraad en zullen volgende week aan de orde komen bij de behandeling van de Onderwijsbegroting in de Tweede Kamer. De nieuwe financiering gaat in in 2007.

Studenten kunnen in het nieuwe bekostigingsstelsel onderwijs `kopen' bij de onderwijsinstelling van hun keuze. Bij het begin van hun studie ontvangen ze een studietegoed dat ze te gelde kunnen maken bij verschillende onderwijsinstellingen. Deze leerrechten kunnen worden opgenomen in jaarlijkse termijnen. Dit betekent dat hogescholen en universiteiten elk jaar opnieuw hun best moeten doen om de student te behouden. Als een student overstapt naar een andere instelling, gaat het geld met hem mee. Het stelsel maakt het studenten makkelijk om vaak van instelling te wisselen.

In het huidige systeem is de bekostiging vooral afgestemd op het aantal afgestudeerden. Met de nieuwe financiering wil het kabinet de keuzemogelijkheden voor studenten vergroten. Niet het aanbod van de hogescholen en universiteiten, maar de vraag van de studenten wordt bepalend voor het geld dat de instellingen ontvangen. Hierdoor zal het onderwijsaanbod diverser en dynamischer worden, verwacht het kabinet.

De huidige studentenpopulatie is heterogeen, heeft uiteenlopende behoeftes en mogelijkheden en wil volgens het kabinet zelf de studie samenstellen. Instellingen worden nu gedwongen daar beter op in te spelen. Het kabinet streeft naar ,,een groeiende intellectuele concurrentie om de gunst van kritische studenten''.

De universiteiten zijn zeer ongelukkig met de kabinetsplannen. Een woordvoerder van de koepelorganisatie VSNU: ,,Rutte maakt een denkfout. Nu krijgen we vooral geld voor het aantal diploma's dat we uitreiken, straks voor het aantal ingeschreven studenten. Het huidige systeem is veel meer prestatiegericht dan het nieuwe. Een tweede bezwaar is dat zo'n shoppende student heel aardig klinkt, maar dat een studie als consistent geheel veel belangrijker is. Onderdelen moeten op elkaar aansluiten, een studie moet geen allegaartje zijn van leuke vakken. Bovendien neemt de fraudegevoeligheid eerder toe dan af door de enorme administratieve rompslomp.''

De hogescholen zijn juist voorstander van de plannen. Zij willen graag een gelijk bekostigingsstelsel voor hbo en universiteit. De nieuwe plannen zijn ook bedoeld om een einde te maken aan het financieringstelsel dat heeft geleid tot de hbo-fraude.