`Hebban olla vogala geen Engels'

Nederlandse en Belgische literatuurdeskundigen zijn sceptisch over de bewering van een Belgische collega dat de oudste Nederlandse versregels `Hebban olla vogala' Oud-Engels zijn. Vooral omdat het handschrift volgens hen niet Engels is.

Luc de Grauwe, specialist in Germaanse taalkunde aan de Universiteit Gent beweert in het Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde dat de versregels die gelden als het begin van de Nederlandse literatuur, in werkelijkheid Oud-Engels zijn. Hij vergeleek alle woordvormen uit het vers met de twee grootste Oud-Engelse grammatica's. Elk woord bleek Oud-Kents te zijn, met uitzondering van het woordje Olla. Daaruit concludeerde De Grauwe dat het om een mengtekst moest gaan.

Hoogleraar Frits van Oostrom van de Universiteit van Utrecht is onder de indruk van analyse van De Grauwe, maar hij deelt de conclusie niet. Struikelblok blijft het feit dat het handschrift niet Engels is. ,, Alleen al om die reden blijft er voor een Vlaamse monnik in een Engels klooster toch heel veel te zeggen'', zegt Van Oostrom.

De versregels `Hebban olla vogala nestas hagunnan hinase hic enda thu. Wat ubidat ghe nu?' (Hebben alle vogels nesten begonnen behalve ik en jij. Wat verwachten jullie nu?) zijn in 1932 ontdekt door de germanist Kenneth Sisam in Oxford. Na het bestuderen van het handschrift concludeerde Sisam dat de woorden uit de elfde eeuw van een Vlaamse monnik moesten zijn. Dat leidde hij niet af uit het taalgebruik, maar uit het schrift. De hand waarin de regeltjes zijn opgeschreven is van iemand van het continent. Het handschrift komt niet overeen met hoe de Engelsen in die tijd schreven.

Volgens professor Frank Willaert van de Faculteit Letteren en Wijsbegeerte (Universiteit Antwerpen) is het normaal dat dat teksten uit de elfde eeuw moeilijk te plaatsen zijn. ,,De migratie van monniken en teksten tussen de abdijen uit die tijd is veel groter geweest dan wij vaak denken'', aldus Willaert. De verschillen van Nederlandse en Engelse streektalen waren in die tijd niet zo groot. ,,Dat is waarom het moeilijk is teksten op basis van taalkenmerken met één regio in verband te brengen.''