De keizer wil geen dwang

Trots deelde ambtenaar Kunio Yonenaga gisteren op een receptie keizer Akihito mee dat het ,,mijn werk is te zorgen dat op alle scholen in het land de nationale vlag wordt gehesen en het volkslied wordt gezongen''. De keizer was niet onder de indruk en antwoordde koeltjes dat het ,,beter is als dit niet onder dwang gebeurt''. De overijverige Yonenaga, lid van de Tokiose onderwijsraad die toezicht op het onderwijs houdt, kon de keizer slechts één antwoord geven: ,,Natuurlijk.''

De realiteit in Tokio is geheel anders. De gemeente heeft de laatste jaren een offensief ingezet om scholen te dwingen tot hijsen van vlag en gezamenlijk zingen van volkslied tijdens eindexamenuitreikingen en ceremonieën bij opening van het schooljaar. Leraren die dit voorjaar niet meezongen met het volkslied zijn door de gemeente gestraft wegens het negeren van een dienstbevel. Op hun beurt hebben leraren de gemeente voor de rechter gedaagd wegens het schenden van hun vrijheid van geweten. Voor veel Japanners zijn vlag en volkslied symbolen van het omstreden, autocratische Japan van voor 1945.

Politici en ambtenaren vallen sinds de uitspraak van de keizer over elkaar heen om hem te duiden. Een ambtenaar van het paleis stelde dat Akihito ,,niet wilde interveniëren in de politiek''. Regeringswoordvoerder Hiroyuki Hosoda antwoordde vandaag op de vraag of de keizer zich wellicht over de ontwikkelingen in Tokiose scholen had uitgesproken dat het ,,niet passend is om al te veel te gissen''.

Leden van de keizerlijke familie vallen de laatste tijd op door publieke uitspraken die politici en ambtenaren in verlegenheid brengen.

Dit voorjaar opende kroonprins Naruhito opeens zijn hart over de ,,geestelijke uitputting'' van zijn vrouw wegens aanpassingsproblemen aan de rigide mores in het keizerlijk huis – dat wil zeggen de ambtenarij die het keizerlijk huis bestiert.